نشل؛ نگینی سبز در دل کوه‌های البرز

نشل کجاست و چگونه به آن سفر کنیم؟

برای رسیدن به روستای نِشِل از جاده هراز سه راه وجود دارد که راه اول بهترین راه است.

مسیر اول همان گونه که در معرفی روستای پردمه گفته شد خود را به سه راهی بایجان برسانید و طبق توضیحات ارائه شده تا روستای پردمه پیش روید. راه خاکی  نِشِل از شرق روستای پردمه شروع می شود که بعد از بیست کیلومتر به نِشِل می رسد. کم تر از یک کیلومتر از مسیر پردمه به نشل، به یک دوراهی می رسید که سمت راست آن به طرف یکی از مرتع های پردمه و سمت چپ به طرف نِشِل می رود. دو کیلومتر مانده به نشل از روستای کوچک خِرِم خواهید گذشت.

این راه اگر چه پر رفت و آمد تر از راههای دیگر است اما با اولین برف پاییزی بسته می شود و تا اردیبهشت مسدود است بنابراین اگر در ماه های سرد سال قصد عزیمت از این راه را دارید، حتما از باز بودن راه مطمئن شوید. این راه بعد از پردمه وارد   شیب های تندی می شود که به خودروهای معمولی فشار وارد می کند.

 مسیر دوم همان گونه که در معرفی روستای مریجان و اندوار بیان شد، خود را به سه راهی پنجاب و از آن جا به روستای آهنه سر برسانید. قبل از رسیدن به روستای آهنه سر، از شمال روستا، جاده ی خاکی به سمت چپ جدا می شود. و در جهت شرقی، درون دره ای می افتد و ادامه پیدا می کند. این راه بعد از حدود ۴۷ کیلومتر از سه راهی پنجاب و عبور از روستاهای تیران، اندوار و برزودشت (بِرزه) به روستای نِشِل می رسد. تمام این راه خاکی است و جز در مواقع بارش برف سنگین، معمولاً در طول سال باز است.

 مسیر سوم همان گونه که در معرفی ارتفاعات نقره سر توضیح دادیم، خود را به رستوران باغ صفا برسانید. بلافاصله بعد از رستوران و قبل از رودخانه، سمت راست خود یک راه خاکی را مشاهده می کنید که از جاده آسفالت جدا شده و به جهت شرق و به سوی مناطق جنگلی سیاه بیشه یا زردبند پیش می رود. این جاده با شیب بسیار تند و پیچ های فراوان تا روی خط الرأس نقره سر که لاکو نامیده شده است، ادامه دارد و از آن جا به سمت درهی اندوار سرازیر می شود. سپس در نقطه ای بین  روستای تیران و اندوار به راه دوم ملحق می گردد و تا روستای نِشِل ادامه دارد.

اگر وسیله ی شخصی ندارید، می توانید به وسیله ی خودروهای گذری یا اتوبوس های آمل تا ابتدای هر کدام از سه راه گفته شده، بیایید و با هماهنگی قبلی که با هر یک از افراد زیر نموده اید، از آن ها بخواهید تا شما را به مقصد برسانند. می توانید برای برگشت نیز با آن ها هماهنگ نمایید.

آقای فتح اله حسین زاده (هایس ده نفره) ۴۴۲۲۳۴۳۳-۰۱۱ | ۱۲۵۷۹۶۲-۰۹۱۱

آقای ایرج مهدیزاده (نیسان) ۱۲۷۴۷۸۸۵-۰۹۱۱

آقای رضا اسفندیاری (نیسان) ۴۱۰۷۸۷۶-۰۹۱۱

آقای محمود یزدان بخش (نیسان) ۸۶۱۰۰۴۱-۰۹۱۱

آقای محمدی (نیسان) ۳۲۰۴۹۵۲-۰۹۱۱

اگر قصد عبور از مسیر دوم یا سوم را دارید افراد زیر میتوانند شما را به مقصد برسانند:

آقای جلیل قلی زاده ۱۰۰۵۰۹۲-۰۹۱۱ | آقای یوسف محمود تبار ۹۱۵۰۰۱۵-۰۹۱۱

فاصله نشل تا آمل و تا تهران چقدر است ؟

• فاصله نشل از مسیر اول تا آمل 102 کیلومتر

• فاصله نشل از مسیر اول تا تهران 133 کیلومتر

• سطح برنامه: گل گشت، کوه پیمایی سبک، کوه پیمایی سنگین، جنگل نوردی

سفر به نشل؛ از مه صبحگاهی تا سکوت کوهستان

روستای نشل یکی از روستاهای بکر و خوش آب و هوا در محدوده ی جاده هراز است. ارتفاع این روستا از سطح آبهای آزاد تقریباً در حدود ۲۳۷۰ متر است. علاوه بر ساکنان تابستانی این روستا که به صورت موقتی برای فرار از گرما به زادگاه خود سفر می کنند، ده ها خانوار نیز به صورت تمام وقت در این روستا ساکن هستند و سرمای طاقت فرسای زمستان این منطقه را حس می کنند.

دامداری یکی از فعالیت های اصلی اهالی روستا است. آن ها در فصل تابستان با جمع آوری علوفه، بخشی از غذای زمستان دام را تأمین می کنند و در هنگام تابستان برای به دست آوردن مراتع بهتر به سمت ارتفاعات البرز تا ۳۵۰۰ متر از سطح آب های آزاد با مراتعی بکر و کم نظیر کوچ می کنند.

آثار و نشانه های بسیار قدیمی که از دوره های گذشته در گوشه و کنار این روستا یافت شده است نشان از قدمت طولانی این روستا می باشد. با توجه به نوسازی های اخیری که در روستا شده است، هنوز بافت قدیمی در این روستا به چشم می خورد. تنگه ی زیبای رَسم، یکی از مناطق دیدنی برای طبیعت گردان و کوه پیمایان به شمار می رود.

این تنگه در قسمت جنوبی روستای خِرِم قرار دارد از ابتدای تنگه تا انتهای آن را به طور متوسط در کمتر از یک ساعت می توان پیمود. از آن جایی که پیمایش این تنگه از درون مسیر رودخانه می باشد، وجود آبشارهای متعدد و سنگلاخ های دیدنی در این تنگه قابل توجه است.

بعد از گذراندن شیب های نسبتاً تند وارد چمن و مرتع رسم می شوید. این چمن و مرتع زیبا از جهت غرب به قله کرکس نشین و از جهت جنوب و جنوب شرقی به قله های بوم، میشکاخونی و میشینه مرگ راه دارد. منتهی الیه جنوب شرقی این مرتع، به گردنه ی لزور راه دارد که با عبور از آن گردنه، به سد سیاه رود و معجز چشمه رسیده و می توانید در یک مسیر فوق العاده از داخل رودخانه به روستای لزور بروید.

روستای لزور یکی از روستاهای نزدیک شهر ارجمند از توابع شهرستان فیروزکوه می باشد و با جاده ی فیروزکوه ۲۴ کیلومتر فاصله دارد. می توانید آب آشامیدنی خود را از چشمه ی پر آب هفت چشمه در مرتع رسم تهیه نمایید.

شرق روستای خرم نیز درهای وجود دارد که قسمت های ابتدایی آن زمین های کشاورزی و مزروعی اهالی خرم واقع شده است این دره که رودخانه ای از وسط آن می گذرد، از طریق راه های پاکوب و مال رو به چند گوسفند سرا و محل کوچ دامداران منطقه می رسد. نهر جاری در دره در جهت جنوب، نهایتاً به قله ی میشینه مرگ منتهی می شود که البته صعود از این مسیر به دلیل شیب تند و وجود مسیرهای سنگی و صخره ای بسیار دشوار می باشد.

از شرق روستای نِشِل، جاده خاکی به طرف روستاهای گریوده و ورزنه جدا می شود. کل این مسیر حدود پنج کیلومتر مسافت دارد. مسیرهای طبیعت گردی و کوه پیمایی متنوعی در جنوب شرق و غرب روستای ورزنه وجود دارند. از جمله این مسیرها مسیر جنوب شرقی روستا در جوار رودخانه است که به سوی تنگه ی زیبای ورزنه پیش می رود. عبور از این تنگه نیازمند مهارت لازم و آشنایی با منطقه است. قله ی فیل باعو در شرق روستای ورزنه قرار دارد که به گفته اهالی، قلعه ای قدیمی نیز اطراف آن به چشم

می خورد. بعد از ارتفاعات شرقی ورزنه، ییلاق چَرات قرار دارد که یکی از ییلاقهای زیبای منطقه ی آلاشت از توابع شهرستان سوادکوه است. نرسیده به روستای ورزنه در سمت چپ جاده ای قدیمی را مشاهده می کنید که یکی دیگر از راه های دسترسی به این منطقه است و نشل را به بندپی از توابع شهر بابل متصل می کند. این راه جیپ رو، امروزه تردد کم تری دارد. این مسیر بسیار قدیمی بوده و عبور از آن با خودروهای معمولی توصیه نمی شود. ارتفاعات سیدمحمدنبی در شمال گریوده و ارتفاعات پافالوده در جنوب این روستا، برای کوه پیمایی مناسب است.

اقامت در نشل؛ کجا بمانیم در سفر به این روستای کوهستانی؟

ساختمان امام زاده ام سلمه در روستای نِشِل برای اقامت مناسب است. البته حتماً کیسه خواب به همراه داشته باشید. علاوه بر آن در کنار هر یک از مراتع اطراف روستا می توانید چادر بزنید. شاید بتوانید با هماهنگی با دامداران محترم منطقه در صورتی که مزاحمتی برای آن ها نداشته باشید. چادرتان را کنار سیاه چادرهای آن ها بنا کنید و یا حتی شبی را در کنار آن ها بگذرانید. ساختمان   امام زاده سید محمدنبی و ساره خاتون در روستای گریوده به لحاظ کوچکی، برای اقامت مناسب نیست.

نکات کلیدی:

• با توجه به وجود گله های گوسفند در این منطقه مراقب سگ های گله باشید. برای یادآوری نکاتی در این خصوص قسمت بیشتر بدانیم معرفی غار سنگ دروازه و دره ی لارک را مطالعه کنید.
• اگر در طبیعت گردی یا کوه پیمایی حرفه ای نیستید حتماً با راهنما وارد منطقه شوید و با توجه به سرمای منطقه، لباس و تجهیزات کافی به همراه داشته باشید.

بیشتر بدانیم:

اولین کوچ دامداران این روستا، در دهه ی اول فروردین ماه به سمت مراتع سرکوه و به اصطلاح بومی هِلسه کوه در جهت شمال روستای نِشِل آغاز می شود. هم زمان با گرم شدن هوا در اردیبهشت ماه کوچ دامداران به سوی مراتع پی کوه در جهت شمالی روستای نشل و قبل از هلسه کوه شروع می شود که استقرار آن ها در این منطقه تا نیمه ی اول تیرماه ادامه دارد.

با گرم تر شدن هوا در تیرماه به ناچار کوچ دامداران به سمت مراتع پیش کوه که در جهت جنوب و جنوب شرقی نشل که در ارتفاعات بسیار بالایی قرار دارند شروع می شود. آب وهوای این مراتع بسیار سرد است قله مرتفع کرکس نشین با ارتفاع بیش از ۴۰۰۰ متر از سطح دریا، بلندترین نقطه ی این منطقه به شمار می آید. قله های بوم و میشکاخونی با ارتفاع تقریبی چهارهزار متر، به عنوان قله های زیبای منطقه خودنمایی می کنند. حوزه ی آبریز این ارتفاعات، رودخانه نِشِل یا شیر کلارود را تشکیل می دهد، که به رودخانه هراز می پیوندد. زمان چرای دام در این مراتع تا اواسط شهریور ماه می باشد.

یکی از وسایلی که دامداران از آن استفاده می کنند، تلم نام دارد. این وسیله از جنس چوب است که به این صورت ساخته می شود: تنه ی استوانه ای درختی را به ارتفاع تقریبی یک متر و قطر نیم متر به صورت طولی برش داده و بعد داخل هر یک از این دو نیمتنه را می تراشند تا به طور کامل خالی شود. سپس این دو تنه را به هم می چسبانند.

کاربرد این دستگاه گرفتن کره و دوغ از ماست است. ماست را داخل تلم ریخته و به وسیله ی چوب مخصوص پره دار آن را هم می زنند، تا به تدریج به کره و دوغ تبدیل شود. بعد از جدا نمودن کره از دوغ، دوغ را در دیگ مسی بزرگ حرارت می دهند تا به کشک تبدیل شود.

اطراف نِشِل، کاروان سراها، قلعه ها، کتیبه ها و آثار تاریخی فراوانی وجود دارد که برخی از آن ها تخریب شده و برخی دیگر تا حدودی سالم باقی مانده اند.

به جز مراسم و سنتهای معمول ایرانیان یا جشنهای خاصی که در بین مردم مازندران معمول است، دامداران این منطقه، دو رسم دیگر هم دارند و معمولا این مراسم با شادی و خوشحالی و پخش شیرینی و پذیرایی از حاضران و دعوت از اقوام و دوستان برای حضور در چراگاه انجام می شود:

وَرتاشی یا وَرَه تاشی: این مراسم معمولا در اواسط شهریورماه برگزار می شود و در این مراسم دامداران پشم گوسفندان خود را می تراشند.

نَرسری: این کار نیز معمولاً در اوایل پاییز انجام می شود و در این روز دامداران با رها کردن قوچ های خود در گله میش ها را بارور می کنند. مرسوم است انار را به عنوان میوه ی پاییزی و سمبل باروری بر سر قوچ بزرگ می کوبند.

وجه تسمیه نشل

نِشِل به درستی مشخص نیست و آنچه در حافظه ی تاریخی مردم و به شکل سینه به سینه نقل شده بر مبانی داستانی و تخیلی استوار است. در فرهنگ لغات، معانی متعددی برای این کلمه بیان شده است که به نظر نمی رسد برای نام گذاری روستا از این معانی استفاده شده باشد. برخی نیز عقیده دارند. نِشِل به معنای محل جریان یافتن آب به پایین است و با توجه به ارتفاع بالای این روستا، آب از آن به پایین سرازیر می شود.