توسط : 
نگاه به دماوند | ناپلئون و دماوند:
«یک ترجمان سوار در سال ۱۸۱۴، از اسلامبول تا دماوند، نزدیک تهران را که مسافتی جمعاً ۱۷۰۰ مایل است در هفده روز پیمود، وی حامل خبر فرار ناپلئون از جزیره ی «الب» بود.» (ایران و قضیه ی ایران، جلد اول، سال ۱۳۶۲، ص۳۳۲.)
نامفی –کاتلین
نامفی کاتلین ۶۸ ساله و استاد دانشگاه استانفورد ـ آمریکا در یکی از نخستین روزهای شهریور هنگام بازگشت از قله دماوند دچار لغزش شد و سرش به سنگ خورد او که از همراهان خود جدا شده بود از کمک های گروه های کوه نورد عبوری هم برخوردار می شود اما سرانجام به پایین برنمی گردد و پس از یکی دو روز، جستجو گران جسد او را پیدا می کنند. این دومین صعود وی به قله ی دماوند بود. (گاه نامه ی انجمن کوه نوردی ایران، شماره ی ۱۱).
ناوشکن دماوند
فرمانده نیروی دریایی ارتش از الحاق ناوشکن دماوند در آینده ی نزدیک به این نیرو در دریای خزر خبر داد امیر دریادار حبیب الله سیاری ساخت و به آب اندازی ناوشکن دماوند در دریای خزر را نتیجه یک فرایند دانست و بیان کرد: فرایند مذکور امروز به نتیجه رسیده و این امر از توانمندی های نیروی دریایی و جوانان کشور است. (هم شهری پنجشنبه ۲۷ تیر ۱۳۹۲ ش ۶۰۲۲ ص۲)
نخستین احکام و مدال های رسمی برای فاتحان قله ی دماوند
روز بیست و پنجم شهریور ماه سال، ۱۳۲۳ عموم کوه نوردان به باشگاه ورزشی پیکار (بعداً به باشگاه نیرو و راستی تغییر نام یافت.) دعوت شده بودند، در ساعت ۸ جلسه با حضور صدری رئیس اداره تربیت بدنی و سرهنگ بهارمست به وسیله ی منوچهر مهران مدیر مجله افتتاح شد وی ۹ پس از بیان گزارش مسافرت به قله ی دماوند تأسیس یک باشگاه رسمی کوه نوردی را پیشنهاد کرد که مورد قبول و موافقت قرار گرفت و صدری سخنرانی مفصلی راجع به ورزش کوه نوردی بیان و نوید همه گونه همراهی به باشگاه کوه نوردی را داد.
احکام و مدال های رسمی که از طرف باشگاه تهیه شده بود، به یکایک قهرمانان قله ی دماوند اعطا گردید و در آخر آقای قشقایی که از سپس کوه نوردان مجرب ایران هستند، امتنان نمودند.»
صعود تیم کوه نوردی محمد صادق خان قاجار، سرهنگ توپخانه
این صعود در سال ۱۲۷۵ هجری قمری برابر با سال ۱۲۳۶ خورشیدی مطابق با سال ۱۸۵۷ میلادی، در دوازدهمین سال سلطنت ناصرالدین شاه و در روزهای جشن تولدش انجام شده است که از امتیازات مهم زیرین برخوردار می باشد.
الف) دومین صعود مستقل و مستند ایرانیان به قله ی دماوند در ۱۵۷ سال پیش می باشد. (تا سال۱۳۹۳)
ب) دومین راهیان قله چنان از وسعت فکر پهره داشته اند که اندیشه ی کاوش گرانه ی آنان بر ستیغ بلندترین نقطه ی کشور چون کاشفان بزرگ در جستجوی زندگی بوده است و در آن شرایط زیاد دشوار موجود زنده (کرم یخ) یافته اند، که به درستی بلندترین محیط زیست کشور را شناسایی و معرفی کرده اند.
پ) نخستین پژوهش گران دو قرن کنونی ایرانند که آگاهی های قابل توجه و مقبولی از دهانه ی آتش فشان دماوند، یا به قول خودشان چاه آتشین ارایه کرده اند.
ت) برای نخستین بار فرازای دماوند را با عنوان ارتفاع قله ی چاه آتشی از سطح دریا به میزان ۷۰۱۸ ذرع تعیین و ثبت نمودهاند شایان ذکر این که واحد ذرع در نقاط مختلف کشور متغیر بوده است و اندازه گیری آنان با لوازم و ابزار آن زمان نمی توانسته است از دقت وسایل امروزی برخوردار بوده .باشد اما به هر روی مهم این است که چنین کاری آن هم در آن روزگار توسط کوه نوردان ایران انجام شده است.
ث) درجه ی جوش و نقطه ی غلیان آب را بر فراز قله دماوند (۵۶۷۱ متر) ۷۹ درجه ی سانتی گراد اندازه گرفته اند.
با توجه به نوشتار بالا، متن این سند مکتوب نیز از روزنامه ی نمره ی ۳۹۹ چهاردهم صفر المظفر سال ۱۲۷۵ هجری قمری، برابر با سال ۱۲۳۶، خورشیدی از مجموعه ی روزنامه ی وقایع اتفاقیه کتاب خانه ی ملی جمهوری اسلامی ،ایران با همکاری مرکز مطالعات و تحقیقات رسانه ها تهران سال ۱۳۷۴ جلد چهارم صفحهی ۲۶۹۶ و ۲۶۹۷ به آگاهی می رسد.
سومین صعود مستند ایرانی به قله ی دماوند
نگاه به دماوند | سومین صعود مستند ایرانی به قله ی دماوند در تاریخ سه شنبه ۲۲ ربیع الثانی سال ۱۲۸۸ هجری قمری برابر با سال ۱۲۴۹ خورشیدی انجام گرفت و ضمن آن، نخستین شب مانی تاریخ کوه نوردی ایرانیان و دومین آن پس از شب مانی «مستر تامسون» بر ستیغ دماوند به نام کوهنوردان کشور ثبت گردیده است که میتواند شب مانی در تاریخ کوهنوردی جهان نیز باشد.
پیش تر از این دو صعود، کسان زیادی که از نام های آنان بی خبریم برای حمل گوگرد و کسب درآمد به قله دماوند صعود و آن قدر گوگرد استخراج کرده بوده اند که مغاره یی بیش از دو متر به وجود آورده اند و به دفعات زیاد، شب ها در آن مکان بیتوته نمودهاند و در نوع خود این مغاره نخستین و بلندترین پناهگاه و جان پناه کوهستانی ایران بوده است که همین کوه نوردان نیز در همین جان پناه یک شب را به صبح رسانده اند.
شاید قربانعلی راهنمای این گروه همان قربان باشد که ابراهیم صدری در فصلنامه ی کوه اشاره داشته است دو کوه نورد آلمانی «مور» و «فرش «فیلد را به قله هدایت کرده است و به عنوان نخستین راهنمای شناخته شده ی قله ی دماوند شناسایی گردیده است.
شرح کامل این صعود در روزنامه ی «مرآت السفر» شماره ی نهم ربیع الثانی سال ۱۲۸۸ هجری قمری، صفحه ی ۲۸ به خط میرزا محمدرضا کلهر نگارش محمدحسن خان اعتمادالسلطنه با مقدمه های ایرج افشار و عبداله فرادی درج گردیده است، که عیناً به شرح زیر به آگاهی می رسد این گروه از کوه نوردان در فکر بوده اند از فرازای قله ی دماوند بالونی به پرواز درآورند و موفقیت خود را بدین وسیله به اهالی اردو اعلام دارند که درآن شرایط دشوار توفیق حاصل نمی کنند.
اینان که برای نخستین بار از سوی جبهه ی شمالی به قله دماوند صعود کرده اند در حد توان، خود آگاهی های مفیدی از موقعیت رأس قله را نیز در اختیار علاقه مندان قرار داده اند.
روز چهارشنبه بیست و سوم ربیع الثانی سال ۱۲۸۸ هجری ،قمری برابر با سال ۱۲۴۹ خورشیدی چهار نفر از افراد اردوی ناصرالدین شاه در دامنه ی دماوند عبارت است از شکراله، یوسف عزیر، محمد و عیسی، از جانب جنوب مایل به غربی قصد قله کردند، غروب آفتاب ربع فرسنگ از راه را پیموده آتش افروختند یوسف را حالت دوار و تهوع دست ماند داد به اصطلاح کوه گرفت و نتوانست بالا رود، عزیز محمد و عیسی نیز در نزد او توقف نموده آتش افروختند، شکراله تا قله رفته به واسطه ی تاریکی شب استدراک مطلبی و وضعی ننموده معاونت نموده نزد رفقا آمد.
صبح رفیق بیهوش را برداشته با آن دو نفر به نشیب کوه آمدند، ایشان نیز نان، پنیر، سرکه، پیاز و زغال تهیه دیده و با خود داشتند ولی سفر ایشان نتیجه ی خبری یا اظهار اثری نداشت محض صعوبت و زحمت طی مسافت ایشان ذکر شد.
یادآوری: در آن زمان نام خانوادگی مرسوم نبود تنها به ذکر نام فرد اکتفا می شد، یا این که اسامی با شغل، نام پدر و از این قبیل همراه بود.
- عمادالسلطنه در سال ۱۳۰۹ هجری قمری، برابر با سال ۱۲۷۰ خورشیدی به قله ی دماوند صعود کرد، عین السلطنه بدون این که از صعودهای دیرین به قله دماوند آگاهی داشته باشد، در روزنامه ی خاطرات خود نوشته است. «از ایرانی ها کسی بالای قله ی آن نرفته مجدالدوله فقط این ادعا را می کند تا قله ی آن رفته، خود آقای عمادالسلطنه هم سفری که تا همدان بودیم در سال ۱۳۰۹، آب گرم آمده و می فرمودند تا قله ی دماوند رفتم، فرنگی ها اغلب به قله ی آن رفته اند حتا بعضی از خانم های آنها هم همراهی کرده بالا رفته اند.» ظاهراً استنباط می شود که مجدالدوله نیز به قله رفته است.
- دکتر محمود اشراقی در سال ۱۲۷۹ خورشیدی برابر با سال ۱۹۰۰ میلادی، به اتفاق گروه کوه نوردان پزشک بیمارستان آمریکایی ها در تهران از جمله دکتر «ژزف کک» به قله ی دماوند صعود کرد.
- در بهار سال ۱۳۲۸ هجری قمری برابر با سال ۱۲۸۸ خورشیدی جمعی از جوانان خواستند از کوه دماوند بالا ،بروند اکثر در اوایل وا ماندند چند نفری به درجات بالاتر رفتند، اما کسی به قله نرسید.
- در سال ۱۳۱۱ خورشیدی چهارشنبه ۱۲ مرداد ماه ۲۵ نفر از ۵۰ نفر از کوه نوردان کالج آمریکایی به سرپرستی دکتر سلطانعلی احمد سرتیپ و راهنمایی مشهدی قربان نیای حمزه سلیمانی به قله ی دماوند صعود کردند.
- در سال ۱۳۱۱ کاروانی با مدیریت دکتر «بویس» آمریکایی با شرکت امیر بیرجندی، حسین بنایی و منوچهر مهران از طریق اوین و تجریش طی مدت ۹ روز به قله دماوند صعود کردند. ی از شرکت دکتر نصراله فلسفی، رفونیان، باقر خورشیدی و صبحی مهتدی نیز در این برنامه نام برده شده است.
- در سال ۱۳۱۴ مهدی نیکخو احمد ایزدپناه امیرخان بیرجندی و ریاحی از طریق رینه به دماوند صعود کردند. هم چنین از اردوی پیش آهنگی عده یی به سرپرستی دکتر امیر بیرجندی به دماوند صعود داشتند.
- در سال ۱۳۱۵ نخستین کاروان کوه نوردی از شهرستان های ایران عبارت از امیر بیرجندی، حسین ،بنایی صابری و منوچهر مهران از مشهد به قله ی دماوند صعود نمودند.
- در سال ۱۳۲۲ نخستین دسته یی که پس از جنگ جهانی دوم به قله دماوند صعود داشتند عبارت بود از گغام میناسیان، گالوستیان، علی شکویی، داوود نصیری، عاصمی، رفونیان، صحیحی (شاید صبحی مهتدی) زینتی، اخوان، بازرگان پیاده از تهران به سرپرستی مهدی نیکخو.
- در سال ۱۳۲۲ باشگاه گیتی به مدیریت محسن ،مفخم یک برنامه ی صعود روی قله ی دماوند با عنوان «از قله توچال به دماوند» ترتیب داد که از هفتم تا پانزدهم مرداد به طول انجامید.
- در سال ۱۳۲۳ مهدی نیکخو، داوود نصیری و گالوستیان بار دیگر به دماوند صعود کردند و دکتر صناعی نجم آبادی، نخعی و دکتر معاصر نیز از پیش کسوتان ورزش کوه نوردی و صعود به قله ی دماوند بوده اند.
- در مرداد ماه سال ۱۳۲۳ کاروانی مرکب از پنجاه نفر از کوه نوردان به سرپرستی منوچهر مهران عازم صعود به قله دماوند شدند که چهل نفر از آنان به عنوان بزرگترین گروه حمله و بی سابقه ترین برنامه تا آن تاریخ، قله دماوند را به زیر پا گرفتند اسامی کوه نوردان پیروز عبارت بود از: ۱- عبداله صنیعی پور ۲- ابوالفتح افشار ۳- مرتضی بنایی ۴- علی شکویی 5- حسن معرفت 6-محمد کاظم گیلانپور 7- حسین رفونیان 8- آرسن سرکیسیان 9- حبیب اله قشقایی ۱۰- مصطفی زینتی -۱۱ گردافکن ۱۲ مرحمت اله پیرعلی ۱۳- محمد نیاورانی ۱۴- عیسی گوهرجو ۱۵- پرواند گالوستیان 16- فرهنگ مهتدی ۱۷- علی اکبر حکمی زاده 18- صفدر شهروزی ۱۹- کاظمی 20- حسین مقدم 21- رضی عرب آذری ۲۲- محسن شادزاد ۲۳- جواد معیری 24- باقر فارابی ۲۵- اصغر ربانی ۲۶- محمد ناظمی ۲۷- فضل اله سخایی 28- ابوالفضل منفرد محصل ۲۹- عباس مژده بخش ۳۰- حبیب اله بیژن 31- هوشنگ شهابی ۳۲- غلامعلی ماشااله خانی 33-نادر وکیلی ۳۴- سیاوش امیر 35- عباس گل نراقی ۳۶- جعفر رشیدیان ۳۷- دکتر رضا مفرح ۳۸- ناصر موقر ۳۹- مهدی استامبول چی ۴۰- منوچهر مهران هم چنین پنج نفر از کوه نوردان دیگر را که پس از فتح قله در حال فرود بوده اند، منوچهر مهران به نامهای مهندس نخعی – مهندس نور – مراد بهارمست – میرهادی و حمزوی نام برده است.
- غلامحسین بالکانی در سال ۱۳۲۳ به قله ی دماوند صعود کردند.
- در سال ۱۳۲۴ یک کاروان از کوه نوردان باشگاه نیرو و راستی، زیر عنوان برافراشتن پرچم نیرو و راستی به قله دماوند صعود کردند.
صعودهای سال ۱۳۲۵ به قله ی دماوند:
- از تاریخ ۱۱ تا ۱۳ مرداد ماه سال ۱۳۲۵ شانزده نفر از افسران ارشد و جزء (اولین صعود افسران به صورت کاروان) از راه پلور، لومر، چشمه دیرگیلی، بارگاه سوم به سرپرستی سروان توپخانه محمود صادقیان (سپهبد بعدی و رئیس فدراسیون کوه نوردی از تاریخ مهر ماه ۱۳۵۱ تا اسفند ۱۳۵۶) به قله ی دماوند صعود و از راه رینه به تهران بازگشتند.
- یک گروه از کوه نوردان بابل عبارت از: عزیز عالم زاد، ولی عالم زاد، علی اکبر حقی، علی باستانی، به سرپرستی موسی امیر، دبیر ورزش بابل از راه آب گرم روز یازدهم مرداد ۱۳۲۵ به قله ی دماوند صعود نمودند. کوه نوردان آوردن پرچمی را که روی قله نصب کرده بودند بین کوه نوردان گیلان مازندران و گرگان به مسابقه گزاردند.
- کوه نوردان ،گیلان محمد ،کوچصفهانی زین العابدین محمدی و حسن احمدزاده ی رضوانی (از ساحل بحر خزر منهای ۲۶ متر) از تاریخ 12/5/1325 به قله دماوند صعود کردند.
- در سال ۱۳۲۵ یازده نفر از کوه نوردان باشگاه شرکت نفت به قله دماوند صعود کردند که بانو ملوک ،تیموری نخستین بانوی ایرانی فاتح قله ی دماوند، در آن کاروان شرکت داشت.
- در اوایل خرداد ماه سال ۱۳۲۵ یک تیم از کوه نوردان باشگاه دوچرخه سواران (باشگاه تاج بعدی) به قله ی دماوند صعود کرد و آوردن دفترچه یادبود خود را که رأس قله نصب نموده بود به مسابقه گزارد.روز هفدهم خرداد ماه کوه نوردان باشگاه نیرو و راستی عبارت از عباس مژده بخش محمد اعظمی محمد علی پرویزی و منوچهر جهان بگلو تصمیم گرفتند ۲۴ ساعته دفتر یادبود آنان را آورده و در مسابقه برنده شوند، اگرچه نه در ۲۴ ساعت ولی طی یک برنامه ی سرعتی در معیار آن روزها به قله دماوند صعود کردند و دفترچه ی یادبود باشگاه دوچرخه سواران را به باشگاه نیرو و راستی انتقال دادند و پیروز شدند. در همین برنامه محمد علی پرویزی که لوازم اسکی خود را به قله حمل کرده بود برای نخستین بار با اسکی از قله دماوند به پایین سرازیر شد متعاقب این برنامه سازمان کوه نوردی باشگاه نیرو و راستی اعلام کرد در تاریخ اول مرداد ماه بزرگترین کاروان کوه نوردی مرکب از یک صد کوه نورد را راهی قله ی دماوند خواهد کرد.
- روز پانزدهم مرداد ماه سال ۱۳۲۷ یک کاروان پنج نفری از دوشیزگان ایران عبارت از: فروغ ارشدی، بدری تاجبخش فرخ کوه کن عصمت قاضی و «سوزان شریکر» همراه با دکتر مشاور و هوشنگ تاج بخش به سرپرستی محمد کاظم گیلان پور به قله دماوند صعود کردند توضیح این که بانو ملوک تیموری قبلاً به عنوان نخستین بانوی کوه نورد ایرانی به دماوند صعود کرده بود ولی به شکل دسته جمعی برای اولین باربود که یک تیم پنج نفره از بانوان به قله ی دماوند صعود می کرد. در همین روز به تناوب کوه نوران سازمان جوانان حزب توده ایران، دسته یی انگلیسی یک دسته ی آمریکایی و محمد قاضی زاده و عزیز اله حاتمی به دماوند صعود کردند حدود پنجاه کوه نورد در بارگاه سوم چادر زده بودند.
- روز یکشنبه ششم شهریور ماه سال ۱۳۲۸ یک کاروان چهار ،نفری از کوه نوردان باشگاه نیرو و راستی، حسین هاشمی، ناصر ،میثمی حسین پور شقاقی و عباس مژده بخش از راه تهران – آب گرم، ملار، استله سر، ارتفاعات مناره و بازدید از موقعیت های دره ی یخار، آخرین برج مناره، تخت فریدون سرخ کوه، تخت جمشید، تیغه ی سیاه سنگ و عبور از میان مخروط های یخ و برف با چنگک و کلنگ های یخ شکن، از تیغه ی شمالی به دماوند صعود کردند.
- در تیر ماه سال ۱۳۲۸ امیل مارکاریان به قله ی دماوند صعود کرد.
- در تاریخ 20/5/1328 هادی شفیعی ها جلیل کتیبه یی افشار نوایی، امیرحسین امیرفیض و محمد علی پرویزی از تیغه ی شمالی به قله ی دماوند صعود کردند.
- در تاریخ 20/6/1329 بانوان کوه نورد عصمت قاضی فرخ کوه کن و نصرت کوه کن با جسارت و تهور به سرپرستی جلیل کتیبه یی در یک کار بی سابقه، از راه گردنه کناری دره ی یخار به قله ی دماوند صعود کردند. و صعودهای زیاد دیگر که در بخش باشگاه دماوند نوردان دیده می شود.
نگاه به دماوند | نخستین پرواز با هواپیما بر فراز قله دماوند:
در تاریخ 27/9/1304 برابر با ۱۸ دسامبر سال ۱۹۲۵ میلادی، اولین پرواز با هواپیما بر فراز قله دماوند وسیله ی یک طیاره ی فرانسوی توسط کاپیتان «ژیریه» انجام شد در این پرواز وزیر جنگ ایران نیز شرکت داشت.
این هواپیمای اکتشافی و بمب انداز از فرودگاه قلعه مرغی به پرواز درآمد پرواز یک ساعت و سه دقیقه به درازا کشید. مدت ۲۸ دقیقه برای پرواز از تهران تا دماوند و ۳۵ دقیقه پرواز روی قله و بازگشت به قلعه مرغی.
صعود گروه مشهدی علی محمد آفتاب گردان چی به قله ی دماوند.
جدول دارد
نرگس دماوندی
چون کرشمه کنی به نرگس مست
کم شود عقل را خردمندی
زهره دارد که پیش نرگس تو
دم زند نرگس دماوندی؟
عطار
نگاه به دماوند | نمرود
عضی گویند که نمرود بن کنعان پادشاه مشرق و مغرب عالم بود ولی این نکته را همه قبول ندارند زیرا معلوم است که تولد ابراهیم در زمان ضحاک بود که مطالبی از او باز گفتیم و او پادشاه مشرق زمین و مغرب بود.
و این که برخی نیز گویند که ضحاک همان نمرود بود نیز صحیح نیست چه نسبت نمرود در میان نبطی ها معین است و هم هم نسب ضحاک در میان ایرانیان در واقع ضحاک نمرود را به حکومت سواد برگزید و او پسرش را عامل این نواحی نمود و ضحاک در ممالک می گشت و وطن او و اجدادش در دنباوند از کوهستان های طبرستان بود و در همان جا بود که فریدون پس از پیروزی بر او تیراندازی کرد. برخی نیز گفته اند که بخت النصر پادشاه همه ی ممالک بود و آن نیز صحیح نیست.
او در واقع اسپهبد سرزمین های مابین اهواز تا سرزمین روم، از ناحیه ی غربی دجله ،بود از جانب لهراسب چه لهراسب در مشرق به جنگ ترکان اشتغال داشت و ناچار بود همیشه در بلخ باشد. اخبار ایران از الکامل ابن اثیر ترجمه ی: محمد ابراهیم باستانی پاریزی ناشر دنیای کتاب، چاپ دوم تابستان (۳۶۵، ص ۲).
نیاکان مردم کُرد
ارماییل آشپز ضحاک ظالم به جای کشتن دو جوان یکی را می کشت و دیگری را به دماوند میفرستاد. پس از گذشت زمانی تعدادی جوان در آن جا جمع شدند و ساکن آن جا شدند و اجداد کردها شدند. (اخبار الطوال: ص ۵ زین الاخبار: ص6). (کتاب دماوند، خاستگاه اساطیری ایران زمین، نوشته ی: مسعود نصرتی، ص ۶۰).
