توسط : قرارگیری سمنان در دامنههای جنوبی البرز، آن را به یکی از برترین مقاصد کویری ایران تبدیل کرده است. در حالی که پهنه جنوبی این منطقه به کویر لوت پیوند میخورد، نواحی شمالی و شمال شرقی آن چشماندازهایی سرسبز با اقلیمی متنوع را به نمایش میگذارند. پیشینه کهن سمنان نیز در دل بناهای تاریخی متعدد آن تجلی یافته است. در ادامه چند مورد از بهترین جاذبه های گردشگری سمنان را با هم بررسی میکنیم.
نمایشگاه تاریخ طبیعی سمنان
این فضا بستری مناسب جهت مشاهده تیره های گوناگون پرندگان، خزندگان و پستانداران فراهم میآورد. ساختار نمایشگاه تاریخ طبیعی دو تالار مجزا را شامل میشود؛ تالار نخست سیر تکاملی طبیعت استان را از طریق سنگوارههای گیاهی، جانوری و بقایای فسیلشده باستانی ایران و جهان روایت میکند. تالار دوم بر تنوع زیستی منطقه تمرکز دارد که در آن مواردی مثل ساختار استخوانی، جمجمهها، شاخها و پوشش پوستی مهرهداران در معرض دید بازدیدکنندگان قرار میگیرد.
گنجینه مهر و سکه کومش: جاذبه های گردشگری سمنان
این مرکز تخصصی در سال ۱۳۹۲ فعالیت خود را آغاز کرد و به سه غرفه مختلف تفکیک میشود. غرفه اول به نمایش مهرها و نمونه آثار مشابه از هزاره دوم پیش از میلاد تا عهد قاجار اختصاص دارد. غرفه دوم سیر تحول سه هزار ساله مبادلات نقدی در کشور را به تصویر میکشد. در غرفه سوم نیز مسکوکات اختصاصی ضربشده در قلمرو قدیمی کومش نگهداری میشوند. بررسی ابزارهای اولیه دادوستد و سکههای دوران گذشته، تجربهای جذاب برای دوستداران تاریخ امور مالی به شمار میرود.
مسجد جامع سمنان
این بنا به عنوان کهنترین و کلیدیترین عبادتگاه اسلامی شهر شناخته میشود. شالوده اولیه مصلای مذکور به سده سوم هجری بازمیگردد که متعاقباً در دورانهای سلجوقی، ایلخانی و تیموری گسترش یافت.
شواهد باستانشناسی و کاوشهای میدانی نشان میدهند مسجد جامع سمنان در سده اول هجری بر ویرانههای یک نیایشگاه باستانی (آتشکده) پایهگذاری شده است و همین امر بر ارزش آن به عنوان یکی از جاذبه های گردشگری سمنان میافزاید. الگوی ساختاری بنا پیرو معماری آذری است و اجزایی چون حیاط مرکزی، ایوان مرتفع، مقصوره غربی در کنار سه شبستان در جهات شمال، جنوب و شرق ایوان را در بر میگیرد.
شاخصترین ویژگی این مکان، وجود یک مناره متحرک قدیمی است که به کمک محور چوبی میانی خود قابلیت تکان خوردن دارد. آرایههای ظاهری ساختمان نیز ترکیبی از کتیبههای خشتی، ردیفهای آجری، کاشیکاریهای معقلی و طرحهای هندسی منکسر (زیگزاگی) را شامل میشود.
دروازه ارگ سمنان
بخش شمالی دارالحکومه سابق، تنها بخش باقیمانده از دروازه ارگ است که در مرکز شهر قرار دارد. احداث این سازه به دوره قاجار برمیگردد؛ هرچند بخش اعظم این مجتمع اداری در عهد پهلوی اول به دلیل اصلاحات هندسی معابر و نوسازی بافت شهری از بین رفت. این ارگ حکومتی در گذشته، بخشهای متنوعی نظیر انبار آب، مرکز تلگراف، تکیه، گرمابه و ورودی جنوبی را شامل میشد.
روند ساخت ورودی شمالی به دنبال بازدید ناصرالدینشاه در سال ۱۲۴۶ شمسی آغاز شد. این سازه دو جبهه بیرونی دارد که بخش شمالی آن جلوه بصری زیباتری را ارائه میدهد. این زیبایی ناشی از طرحهای اسلیمی، کاشیهای هفترنگ و تصویرگری نبرد رستم با دیو سپید در بخش فوقانی ورودی است. دروازه ارگ در تقاطع خیابانهای طالقانی و شیخ فضلالله نوری (میدان ارگ) قرار گرفته است.
بوستان جنگلی سوکان
بزرگترین فضای سبز جنگلی شهر در حاشیه جاده سمنان – دامغان و در نقطه مقابل دانشگاه سمنان احداث شده است. این تفرجگاه همواره در لیست بهترین جاذبه های گردشگری سمنان جای میگیرد و به دلیل قرارگیری در مسیر اصلی، سالانه به عنوان محل استراحت بسیاری از زائران امام رضا (ع) و دیگر مسافران در نظر گرفته میشود.
امکانات تعبیهشده در این محوطه شامل نمایشگاه حیات وحش، باغ پرندگان، مصلای موقت، سکوهای برپایی چادر، سرویسهای بهداشتی، سایهبانها، توقفگاه خودرو، ایستگاه گاز طبیعی (CNG) و چایخانه سنتی است. اگر قصد طبیعتگردی دارید، نباید از بوستان جنگلی سوکان چشمپوشی کنید.
دیار ییلاقی شهمیرزاد در فهرست جاذبه های گردشگری سمنان
در فاصله بیست و هشت کیلومتری از پهنه شمالی سمنان، منطقهای متبوع با چشماندازهای کمنظیر کوهستانی واقع شده است که در دل اقلیم بیابانی، حکم یک تفرجگاه سرسبز را دارد. اسناد کهن تاریخی، این آبادی سه هزار ساله را با عناوینی چون شهمار، سهار و شامار ثبت کردهاند و در گذشته از آن به عنوان پررونقترین نقطه طبرستان یاد میشد.
برجستهترین ویژگی این منطقه، انبوه دار و درختان گردو است که گام زدن در میان معابر مشجر آن، علاوه بر حظ بصری، فرصت تهیه انواع محصولات ترش و فرآوردههای میوهای را از فروشگاههای محلی فراهم میآورد.
کهنسالترین نمونه نباتی این دیار ییلاقی، یک درخت گردوی عمر سیزده سده است که آن را به اسم کمان رستم هم میشناسند. گام برداشتن در کوچههای باغی همگام با آوای پرندگان و صدای جویبار، اتمسفر آرامشبخشی به این فضا میبخشد. علاوه بر این، سازهای دفاعی به اسم شیرقلعه در ۵ کیلومتری بخش شمال شرقی شهر جا خوش کرده است که در گذشته کارکرد نظارتی بر مسیرهای فرعی جاده ابریشم داشت. از دیگر جاذبه های گردشگری سمنان در این محدوده میتوان به دره بلبلان، ریزشگاه آب روزیه چاشم و مظهر آبی هفتچشمه اشاره کرد.
مجموعه تجاری سنتی سمنان
بازارهای دادوستد قدیمی همواره مراکز اصلی مبادلات شهری به شمار میروند. مجتمع مسقف سمنان و سرای شیخ علاءالدوله، از یادگارهای عهد قاجار، در امتداد خیابان امام جای گرفتهاند.
الگوی ساختاری این بازار با ویژگیهای یک اقلیم خشک همخوانی دارد و طاقهای خشتی و پایههای آجری آن بازتابدهنده مهندسی سنتی ایران است. این شریان اقتصادی به دو بخش علیا و سفلی (شمالی و جنوبی) جداسازی میشود؛ به نحوی که در راسته شمالی، سه گرمابه باستانی، پنج مصلای قدیمی، چهار استراحتگاه کاروانی و ۲۵۴ واحد تجاری فعال است.
قدمت اولیه این کانون مبادلاتی به سدههای هفتم و هشتم هجری بازمیگردد، اما متأسفانه ایجاد خیابان امام سبب تخریب بخشهای وسیعی از پیکره آن شد. نکته جذاب درباره این مکان، نسبت دادن اصطلاح عامیانه بازار مردگان به آن است است که به دلیل سنت قدیمی انتقال اجساد از این راسته به سمت آرامستان شهر، رواج یافت.
مصلای سلطانی سمنان
این بنای چهارایوانی متعلق به عهد فتحعلیشاه قاجار، یک مقصد شاخص برای ارادتمندان به ظرافتهای هنری و الگوهای ساختوساز اسلامی – ایرانی برشمرده میشود.
چهار جبهه ورودی برای این سازه تعبیه شده که فضاهای شمالی و شرقی به دلیل بهرهمندی از تزیینات استالاکتیتی (مقرنس) جلوه بصری خاصی دارند. بر پیشانی درگاه شمالی، سنگنوشتهای لاجوردی نصب شده است که مشخصات سازندگان، کاشیکاران و جزئیات بازسازیهای ادوار مختلف را بازگو میکند. شاید به همین دلیل باشد که بسیاری مصلای سلطانی را مهمترین مورد از بین جاذبه های گردشگری سمنان میدانند.
فضای داخلی بنا شامل یک آبگیر مرکزی کمعمق، اتاقکهای اقامتی محصلان علوم دینی در پیرامون حیاط و تزیینات گچبری و کاشیکاری حاوی عبارات وحیانی است که نظر هر بینندهای را جلب میکند. در مجاورت صحن نیز چهار بهارخواب مرتفع، فضاهای مشجر و باغچههای مصفا قرار گرفتهاند.
این نیایشگاه مذهبی بهرغم پیشینه طولانی، پایداری ساختاری خود را حفظ کرده است و پوششهای گنبدی آن آسیب ندیدهاند. در حال حاضر، درهای مصلای سلطانی به روی شهروندان باز است و مناسک عبادی، تجمعات مذهبی و فرایض روزانه در آن اقامه میشود.
