سیاره مریخ | بررسی مشخصات، ویژگی‌های سطحی و رسوبات قطبی

بررسی مشخصات فیزیکی و مدار سیاره مریخ

سیاره مریخ یا بهرام چهارمین سیاره از سمت خورشید در منظومه شمسی است. این سیاره یکی از همسایه های نزدیک زمین در فضا می باشد. مانند بقیه اجرام موجود در منظومه شمسی عمر مریخ نیز در حدود 4/6 میلیارد سال تخمین زده می شود .

رومیان باستان به تقلید از یونانیان نام خدای جنگ خود یعنی مارس را بر روی این سیاره گذاشتند. دلیل این نامگذاری رنگ سرخ تداعی کننده خون این سیاره است. سرخ بودن این سیاره به دلیل وجود مقادیر زیاد آهن در خاک آن می باشد.

دانشمندان این سیاره را از طریق تلسکوپ های مستقر در زمین و فضا مشاهده کرده اند سفینه هایی نیز تلسکوپ و تجهیزاتی دیگر را با خود به این سیاره برده اند سفینه های نخستین طوری طراحی شده بودند که با گذر از کنار مریخ به مشاهده آن بپردازند بعدها سفینه هایی در مداری به دور مریخ شروع به گردش نموده و یا حتی بر سطح آن فرود آمده اند اما تا کنون هیچ انسانی پای بر روی این سیاره نگذاشته است.

دانشمندان شواهدی شامل کانال ها، دره ها و آب گذرها بر سطح مریخ را مبنی بر اینکه زمانی در سطح مریخ آب جریان داشته است پیدا نموده اند. اگر این بیان از شواهد درست باشد این امکان وجود دارد که هم چنان در لایه های زیرین این سیاره آب مایع یافت شود. ضمنا یک سفینه مقادیر زیادی از یخ را در سنگ های زیرین مریخ که بیش تر نزدیک قطب جنوب این سیاره می باشد کشف کرده است.

به علاوه، یک گروه از دانشمندان ادعا کرده اند که مدرکی پیدا نموده اند که نشان می دهد زمانی در مریخ موجودات زنده اقامت داشته اند این مدرک شامل مواد موجود در سنگ های آسمانی پیدا شده در زمین  می باشد اما تشریح این گروه از سنگ ها هنوز نتوانسته است بقیه دانشمندان را نیز متقاعد کند.

سطح مریخ نشانه ها و خصوصیات برجسته ای از قبیل دره هایی بسیار عمیق تر از دره های موجود در زمین و کوه هایی بسیار مرتفع تر از اورست دارد. بر فراز سطح این سیاره اتمسفری وجود دارد که ۱۰۰ مرتبه از اتمسفر زمین رقیق تر است با این حال این اتمسفر به اندازه ای تراکم دارد که بتواند یک سیستم آب و هوایی شامل ابرها و بادها را ایجاد نماید طوفان هایی مهیب همراه باگرد و خاک گاهی همه سطح این سیاره سرخ را در بر می گیرند.

 مریخ از زمین بسیار سرد تر است. دمای آن از ۱۲۵- درجه سانتی گراد در نزدیک قطب ها در فصل زمستان تا ۲۰ درجه سانتی گراد در میان روز و نزدیک استوا متغیر است. میان گین دمای مریخ حدود ۶۰ درجه سانتی گراد می باشد. سیاره مریخ با زمین تفاوت های زیادی دارد و این تفاوت ها بیشتر از فاصله دور مریخ از خورشید و کوچک تر بودن آن نسبت به زمین ناشی می شود. میان گین فاصله مریخ از خورشید حدود 227،920،000 کیلومتر می باشد این فاصله تقریبا 1/5 برابر فاصله زمین تا خورشید است. میانگین شعاع مریخ ۳،۳۹۰ کیلومتر یعنی تقریبا نصف شعاع کره زمین می باشد.

مشخصات مریخ

مدار و گردش

مانند دیگر سیارات منظومه شمسی مدار مریخ نیز به شکل بیضی است. اما کشیدگی بیضی مدار سیاره مریخ از همه سیارات بیشتر است. فاصله مریخ تا خورشید در کم ترین حالت 206،620،000 کیلومتر و در  بیش ترین حالت 249،230،000 کیلومتر میباشد. مریخ در هر ۶۸۷ روز زمینی یک دور کامل به دور خورشید گردش می کند. این مدت زمان یکسال در سیاره مریخ است.

فاصله سیاره مریخ تا زمین به موقعیت هر دو سیاره در مدار خود بستگی دارد کم ترین فاصله بین این دو سیاره همسایه از یکدیگر ۵۴،۵۰۰،۰۰۰ کیلومتر و بیشترین فاصله آن ها از هم ۴۰۱،۳۰۰،۰۰۰ کیلومتر می باشد. مانند زمین، سیاره مریخ نیز حول محور طولی از غرب به شرق در حرکت است. روز خورشیدی مریخ ۲۴ ساعت و ۳۹ دقیقه و ۳۵ ثانیه طول می کشد این مدت زمانی است که مریخ یک دور کامل حول محور خود  می چرخد.

 محور طولی مریخ نسبت به صفحه مداری آن عمود نیست بلکه زاویه ای تقریبا برابر 25/19 درجه دارد. انحراف این سیاره باعث می شود که در زمان های مختلف تابش نور خورشید به قسمت های مشخص، متغیر باشد. در نتیجه در سیاره مریخ نیز مانند زمین شاهد تغییر فصل می باشیم.

جرم و چگالی در سیاره مریخ

جرم مریخ معادل 10*6/42 به توان 2 تُن می باشد این عدد را می توان به صورت ۶۴۲ همراه با ۱۸ صفر مقابل آن نوشت. جرم زمین حدود ۱۰ برابر جرم مریخ است. چگالی مریخ 3/933 گرم در هر سانتی متر مکعب می باشد که این رقم تقریبا معادل ۷۰ درصد چگالی زمین است.

نیروی گرانش

از آن جایی که سیاره مریخ بسیار کوچک تر و کم جرم تر از زمین است لذا نیروی گرانش آن نیز از زمین  ضعیف تر و تنها ۳۸ درصد گرانش زمین می باشد. بنابر این اگر شخصی در سطح مریخ بایستد تصور می کند که ۶۲ درصد از وزن خود را از دست داده است همین طور اگر سنگی در مریخ رها شود بسیار کند تر از زمین به سطح سیاره می رسد.

 خصوصیات فیزیکی مریخ

 دانشمندان هنوز مطالب زیادی در مورد درون مریخ نمی دانند. یک روش خوب برای شناسایی درون این سیاره کار گذاشتن تجهیزات لرزه سنج در سطح مریخ است. این تجهیزات کوچک ترین حرکات و تکانه ای سطح و درون سیاره را ثبت کرده و به این شکل به دانش مندان برای تشخیص آنچه که درون سیاره مریخ است کمک می کند. محققان از این روش برای مطالعه درون زمین نیز استفاده کرده اند.

 دانشمندان چهار منبع اصلی اطلاعاتی برای مطالعه درون سیاره سرخ دارند: ۱) محاسبات شامل جرم، چگالی، گرانش و ویژگی های گردش مریخ، ۲) دانش ما از دیگر سیارات، ۳) آنالیز سنگ های آسمانی پیدا شده در زمین که از مریخ آمده اند، ۴) اطلاعات جمع آوری شده توسط ماهواره هایی که دور سیاره مریخ در گردش هستند. آن ها فکر می کنند که احتمالا مریخ نیز مانند زمین دارای سه لایه است: ۱) پوسته سنگی، ۲) جبه ای متشکل از سنگ های متراکم تر که در زیر پوسته قرار گرفته اند، 3) هسته ای که بیشتر از آهن تشکیل شده است.

پوسته

دانش مندان بر این گمان هستند که میان گین ضخامت پوسته مریخ در حدود ۵۰ کیلومتر می باشد. از آن جا که ارتفاعات بیش تر در نیم کره جنوبی قرار گرفته اند در نتیجه می توان گفت که ضخامت پوسته نیمکره شمالی کمتر است.  بیشتر پوسته احتمالا از سنگ های آتش فشانی به نام بازالت تشکیل شده است بازالت علاوه بر مریخ در سطح زمین و ماه نیز وجود دارد. بعضی دیگر از سنگ های سطح مریخ، به ویژه در نیم کره شمالی آندزیت نام دارند. آندزیت نیز نوعی سنگ آتش فشانی است که در زمین نیز یافت شده است. مقدار سیلیکای موجود در این سنگ نسبت به بازالت بیشتر است. سیلیکا ترکیبی از سیلیکون و اکسیژن می باشد.

جبه

جبه مریخ نیز احتمالا شبیه به ترکیب های جبه زمین است. بیشتر جبه زمین متشکل از سنگی به نام پراید و تیت است. این سنگ عموما از سیلیکون اکسیژن آهن و منیزیم تشکیل شده فراوان ترین ماده معدنی در پراید و تیت الیوین می باشد. منبع اصلی گرمای درون سیاره مریخ باید شبیه به زمین باشد یعنی فعل و انفعالات هسته ای اتم هایی مانند اورانیوم، پتاسیم و تریوم. در حین این فعل و انفعالات، میان گین دمای جبه مریخ می تواند حدود ۱۵۰۰ درجه سانتی گراد باشد.

هسته

مریخ احتمالا دارای هسته ای با ترکیبات آهن، نیکل و سولفور است. چگالی مریخ به نوعی مبین اندازه هسته آن می باشد. چگالی این سیاره از زمین بسیار کمتر است. در نتیجه، شعاع هسته آن نیز نسبت به شعاع هسته زمین کوچک تر است. شعاع هسته مریخ احتمالا بین ۱۵۰۰ و ۲۰۰۰ کیلومتر می باشد.

بر خلاف زمین که هسته آن عمد تا مایع و مذاب ،است هسته مریخ احتمالا به صورت جامد می باشد چرا که مریخ میدان مغناطیسی چشمگیری ندارد همان گونه که گفته شد حرکت یک سیاره با هسته مذاب منجر به شکل گیری میدان مغناطیسی در اطراف سیاره می گردد. اطلاعات به دست آمده توسط سفینه پیمایش گر سراسری نشان میدهند که برخی از قدیمی ترین سنگ های موجود در سیاره مریخ در شرایطی شکل گرفته اند که میدان مغناطیسی شدیدی در محیط وجود داشته است. بنابراین در گذشته ای دور، سیاره مریخ می توانسته است که دارای درونی داغ تر و هسته ای مذاب باشد.

خصوصیات سطح مریخ

سطح مریخ دارای ویژگی های متعددی است که اغلب آن ها در زمین نیز وجود دارند نظیر دشت ها،  دره ها، آتش فشان ها، آب گذرها و یخ های قطبی البته چاله هایی نیز در سیاره مریخ وجود دارند که در اثر برخورد سنگ های آسمانی با این سیاره به وجود آمده اند. این چاله ها به ندرت بر روی زمین دیده میشوند گردی متمایل به رنگ قرمز تقریبا همه سطح این سیاره را فرا گرفته است.

دشت ها

بسیاری از نواحی مریخ به صورت دشت می باشد بیشتر این مناطق در نیمکره شمالی قرار گرفته اند. در قسمت های شمالی نیم کره شمالی مسطح ترین و صاف ترین مناطق منظومه شمسی قرار گرفته اند صاف بودن این مناطق به احتمال قوی به این دلیل است که رسوبات به وجود آورنده آن ها بوده اند دلایل فراوانی وجود دارد که زمانی در سطح مریخ آب جاری بوده است. وجود آب مسبب تشکیل و جمع شدن رسوبات بوده است.

دره ها

در امتداد استوا نمادی چشم گیر در این سیاره قرار گرفته است. یک مجموعه بزرگ از دره ها به نام   دره های مریخی. سفینه فضایی مارینر ۹ در سال ۱۹۷۱ این پدیده را در سطح سیاره مریخ کشف نمود. دره از شرق به غرب کشیده شده و طول آن حدود ۴۰۰۰ کیلومتر یعنی به اندازه عرض استرالیا است.

دانشمندان بر این باورند که این سیستم بر اثر شکاف خوردن قسمتی از پوسته ایجاد شده است. دره های منحصر به فرد در مجموعه دره های مریخی عرضی به بزرگی ۱۰۰ کیلومتر دارند. دره ها در قسمت مرکزی  جایی که ۶۰۰ کیلومتر عرض دارد به یک دیگر وصل می شوند عمق دره ها در برخی نقاط به ۸ تا ۱۰ کیلومتر می رسد.

کانال های بزرگی در انتهای شرقی دره ها به چشم می خورند و همچنین در برخی نقاط، دره ها لایه های رسوبی دارند. وجود این کانال ها و رسوبات حاکی از این است که زمانی قسمت هایی از این دره ها پر از آب بوده است.

کوه المپوس | بزرگ‌ترین آتشفشان منظومه شمسی

مریخ بزرگ ترین کوه های آتش فشانی موجود در منظومه شمسی را در خود جای داده است. بلندترین آن ها الیمپوس”، ارتفاعی معادل ۲۷ کیلومتر و قطری به اندازه ۶۰۰ کیلومتر دارد که با دشت های مسطح احاطه شده است. سه آتش فشان بزرگ دیگر مریخ آرسیا، آسکرئوس و پاونیزه نام دارند و در منطقه مرتفعی به نام تارسیس قرار گرفته اند. همه این آتش فشان ها، مانند آتش فشان های هاوایی دارای شیبی هستند که به تدریج زیاد تر می شود.

مریخ هم چنین انواع زیاد دیگری از آتشفشان ها را دارا می باشد از تپه های مخروطی کوچک تا دشت های پوشیده شده با مواد مذاب منجمد شده دانش مندان نمی دانند که آخرین فوران آتش فشانی چه زمانی در مریخ به وقوع پیوسته است اما فوران های جزئى ممکن است   هم چنان در این سیاره به وقوع بپیوندد.

چاله ها و حوزه های برخوردی

 بسیاری از سنگ های آسمانی که در طول تاریخ سیاره مریخ با آن برخورد کرده اند منجر به ایجاد  چاله هایی در سطح این سیاره شده اند. این چاله های برخوردی به دو دلیل در زمین بسیار اندک  می باشند: ۱) چاله هایی که قبلا ایجاد شده اند در اثر فرسایش از بین رفته اند، ۲) اتمسفر متراکم زمین مانع برخورد سنگ ها و در نتیجه تشکیل چاله ها می گردد.

 چاله های موجود در سطح مریخ بسیار شبیه به چاله های موجود در ماه عطارد و دیگر اجرام منظومه شمسی است. چاله ها عمیق و کاسه ای شکل هستند. چاله های بزرگ تر می توانند دارای قله های مرکزی باشند که در اثر ارتجاع پوسته پس از برخورد به وجود می آیند.

در مریخ، شمار چاله ها از جایی به جای دیگر به شدت متغیر است. سطح مریخ در نیم کره جنوبی بسیار قدیمی و در نتیجه دارای چاله های بسیار زیادی است. بقیه جاها به ویژه در نیم کره شمالی جوان تر و دارای تعداد کم تری چاله می باشد.

برخی از کوه های آتش فشانی نیز دارای چاله هایی میباشند و این امر نشان دهنده این است که زمان زیادی از فوران آن ها نگذشته است مواد مذاب آتش فشان ها میتواند همه چاله های موجود را بپوشاند. پس زمان زیادی از آخرین فوران ها نگذشته است چون در غیر اینصورت تعداد چاله ها بر روی کوه های آتش فشانی بیشتر بود.

در اطراف برخی از چاله ها رسوبات غیر معمولی به چشم میخورد این رسوبات موادی می باشند که به هنگام برخورد سنگ آسمانی از چاله تشکیل شده به بیرون پرتاب شده اند این شکل از رسوبات می تواند مبین این باشد که سنگ آسمانی به هنگام برخورد با آب و یا یخ در زیر زمین مواجه شده است.

مریخ تعدادی چاله بسیار بزرگ دارد. بزرگ ترین این چاله ها پلانیتیا به معنای دشت یا حوزه پایین نام گرفته است. این چاله در نیمکره جنوبی قرار دارد و قطر آن ۲۳۰۰ کیلومتر می باشد کف این چاله ۹ کیلومتر پایین تر از سطح است.

کانال ها، دره ها و آب گذرهایی که در نتیجه سایش و فرسایش آب به وجود می آیند در بسیاری از مناطق مریخ به چشم می خورند از مهم ترین این شواهد می توان به کانال های طغیان اشاره نمود این کانال ها می توانند عرضی معادل ۱۰۰ کیلومتر و طولی به اندازه ۲۰۰۰ کیلومتر داشته باشند. گمان  می رود که این کانال ها در پیسیل هایی مهیب شکل گرفته باشند. در بسیاری موارد به نظر می رسد که آب به طور ناگهانی در این مناطق از زیر زمین فوران کرده است.

در نواحی دیگری از مریخ پدیده های بسیار کوچک تری به نام شبکه های دره ای وجود دارند این شبکه ها بسیار شبیه به سیستم های رودخانه ای در روی زمین می باشند. شبکه های دره ای مریخ عرضی برابر چندین کیلومتر و طولی برابر چند صد کیلومتر دارند این شبکه ها به نوعی پدیده هایی باستانی در مریخ به حساب می آیند وجود آن ها  می تواند بیان گر این باشد که روزگاری هوا در مریخ به قدری گرم بوده که امکان وجود آب به شکل مایع وجود داشته است.

آبگذرها از شبکه های دره ای نیز کوچک تر هستند آن ها اغلب در ارتفاعات قرار دارند. احتمالا وجود آنها بر اثر تراوشات آب از زیر زمین به سطح ظرف چند میلیون سال پیش  می باشد.

رسوبات قطبی

جالب ترین پدیده در مناطق قطبی مریخ، توده های ضخیمی از لایه های رسوبی مواد می باشد.  دانش مندان بر این باورند که این لایه ها با ترکیبی از یخ آب و ذرات خاک تشکیل شده اند. این رسوبات تا ارتفاع ۸۰ درجه از هر دو قطب گسترش یافته اند.  احتمالا وجود اتمسفر در طی مدت های طولانی منجر به رسوب لایه هایی گردیده است. این لایه ها ممکن است مدار کی برای فعالیت ها و تغییرات فصلی آب و هوا در طی گذشت زمان های بسیار طولانی باشد.

یکی از احتمالات تغییر آب و هوا در مریخ تغییر زاویه محور طولی این سیاره می باشد. این تغییرات منجر به تغییر مقدار تابش نور خورشید به قسمت های مختلف سیاره و در نتیجه تغییرات کلی آب و هوا در مریخ می گردد. مقدار رسوباتی که اتمسفر ایجاد می کند با تغییرات گذشته در آب و هوا ارتباط مستقیم دارد.

در بالای لایه های رسوبی موجود در هر دو نیمکره کلاهک یخ آب وجود دارد که در تمام سال به شکل یخ باقی می مانند. این لایه ها و کلاهک روی آن ها چندین کیلومتر ضخامت دارد. در فصل زمستان کلاهک های فصلی که از لایه های یخ زده تشکیل می شوند نیز ظاهر می گردند. این کلاهک ها به خوبی توسط تلسکوپ های مستقر بر روی زمین قابل رویت می باشند کلاهک های فصلی شامل دی اکسید کربن منجمد یا یخ خشک که از دی اکسید کربن موجود در اتمسفر به وجود می آید، می باشد. در سردترین روزهای زمستان این لایه ها تا ارتفاع ۴۵ درجه به سمت استوا گسترش می یابند.

اتمسفر

اکسیژن موجود در اتمسفر سیاره مریخ در قیاس با زمین بسیار اندک است. این گاز تنها 0/13 درصد از کل اتمسفر سیاره مریخ را تشکیل می دهد در حالیکه ۲۱ درصد از جو زمین ما از اکسیژن تشکیل شده است. دی اکسید کربن 95/3 درصد از اتمسفر این سیاره را شامل می شود. بقیه گازها عبارتند از نیتروژن، 2/7 درصد، آرگون، 1/6 درصد، مونوکسید کربن ، 0/07 درصد و بخار آب، 0/03 درصد.

فشار

در سطح مریخ، فشار جو عمدتاً حدود تنها 0/7 کیلو پاسکال یعنی تقریبا 0/7 درصد فشار جوی سطح زمین می باشد. با تغییر فصل در سیاره مریخ این مقدار بین ۲۰ تا ۳۰ درصد دستخوش تغییر می گردد.

در هر زمستان تغلیظ گاز دی اکسید کربن در قطب ها منجر به کاهش میزان این گاز در اتمسفر می گردد. در نتیجه فشار هوا به شکل قابل ملاحظه ای کم می شود. متضاد این فرایند در فصل تابستان صورت  می گیرد. علاوه بر تغییرات فصلی، در طی روز نیز بنا به تغییر شرایط آب و هوا فشار اتمسفر نیز تغییر می کند. این پدیده در سیاره زمین نیز رخ می دهد.

دما

سرد ترین قسمت های سیاره مریخ در ارتفاعات ۶۵ تا ۱۲۵ کیلومتری آن می باشند. در این ارتفاعات دمای هوا ۱۳۰ – درجه سانتی گراد است. با کم شدن ارتفاع نسبت به سطح دما افزایش یافته و در طی روز به ۳۰ تا ۴۰ درجه سانتی گراد می رسد.

دمای اتمسفر مریخ در زمان هایی که با مقدار زیادی گرد و خاک آمیخته شده است، می تواند گرم تر از مواقع عادی باشد. گرد و خاک نور خورشید را جذب کرده و بیش تر آن را به گازهای موجود در اتمسفر منتقل می نماید.

ابرها

در جو سیاره مریخ ابرهایی ساخته شده از ذرات یخ زده دی اکسید کربن در ارتفاعات بالا شکل می گیرند. به علاوه تشکیل ابر و مه با ذرات یخ آب بسیار رایج است. بیشترین زمانی که مه در هوا وجود دارد اوایل صبح می باشد. در آن زمان هوا در سردترین حالت خود است در نتیجه بخار آب غلیظ می گردد.

باد

اتمسفر مریخ مانند زمین، یک چرخه عمومی و الگوی بادی که همه سیاره را در می نوردد، دارد. دانش مندان با مشاهده حرکات باد و تغییرات آن به مطالعه الگوی وزش آن پرداخته اند. چرخه عمومی وزش باد در سیاره مریخ با دلیلی مشابه فرایند تشکیل باد در سیاره زمین شکل می گیرد. خورشید ارتفاعات پایین تر اتمسفر را بیش از ارتفاعات بالای آن گرم می کند هوای گرم به بالا می رود و هوای سرد به پایین آمده و جای هوای گرم را می گیرد.

این روند ادامه پیدا کرده و منجر به تشکیل باد می شود. در مریخ، تغلیظ و تبخیر گاز دی اکسید کربن در قطب ها تاثیر زیادی در چرخه کلی دارد. با شروع زمستان، دی اکسید کربن موجود در جو در دو قطب متمرکز و غلیظ می شود. در نتیجه دی اکسید کربن بیشتری به سمت قطب ها برای پر شدن جای خالی این گاز جریان می یابد. وقتی بهار از راه می رسد، دی اکسید کربن یخ زده بخار می شود و در نتیجه این گاز به سمتی دور از قطب ها جریان پیدا می کند.

بادهایی که در سطح سیاره مریخ می وزند عمدتاً آرام می باشند و سرعتی در حدود ۱۰ کیلومتر در ساعت دارند. دانش مندان تندبادهایی با سرعت ۹۰ کیلومتر در ساعت را نیز مشاهده کرده اند. با این حال نیروی این تند بادها بسیار کم تر از تندبادهای مشابه از لحاظ سرعت در زمین می باشد چرا که چگالی و تراکم اتمسفر مریخ از اتمسفر زمین بسیار کمتر است.

طوفان خاک در سیاره مریخ

یکی از بارزترین جلوه های آب و هوایی در سیاره مریخ وزش بادهای همراه با گرد و خاک است. گردبادهای کوچک می توانند برای مدت کوتاهی خاک را از سطح سیاره بالا ببرند این بادهای کوچک شبیه به گردبادهای زمینی هستند.

طوفان های شدید خاک زمانی آغاز می شوند که باد گرد و خاک را با خود به بالای جو ببرد. در این هنگام هوای پیرامون ذرات خاک به دلیل جذب نور خورشید گرم می شود. هنگامی که هوای گرم به بالا می رود، باد شدید ترمی شود و گرد و خاک بیش تری را نیز با خود به بالا می برد. در نتیجه طوفان شدید و شدید تر می شود.

در مقیاس های شدیدتر طوفان خاک می تواند منطقه ای بیش از ۳۲۰ کیلومتر و یا حتی تا چندین هزار کیلومتر را در برگیرد. طوفان های بزرگ تر میتوانند همه سطح سیاره را فرا بگیرند. چنین طوفان هایی غیر معمول هستند اما می توانند تا ماه ها ادامه داشته باشند. شدید ترین طوفان ها قادرند همه سطح سیاره را غیر قابل رویت نمایند. چنین طوفان هایی یک بار در سال ۱۹۷۱ و بار دیگر در سال ۲۰۰۱ وزیدند. طوفان های شن بیش تر در زمان هایی که فاصله سیاره مریخ از خورشید کم است رخ می دهند. دلیل این امر نیز این است که در آن زمان ها خورشید بیشتر اتمسفر را گرم می نماید.

قمرها ی سیاره مریخ

سیاره مریخ دو قمر کوچک به نام های فوبوس و دیموس دارد. ستاره شناس آمریکایی آزف هال در سال ۱۸۷۷ این دو قمر را کشف نمود و نام های پسران آرس، خدای جنگ یونانیان را بر آن ها نهاد. هر دوی این قمرها دارای شکلی غیر متعارف و غیر هندسی می باشند. بزرگترین قطر فوبوس ۲۷ کیلومتر و بزرگ ترین قطر دیموس ۱۵ کیلومتر است.

هر دو قمر دارای چاله های فراوانی هستند که در اثر برخورد سنگ های آسمانی با آن ها تشکیل شده اند سطح قمر فوبوس دارای شیارهای پیچیده ای است. این شیارها احتمالا ترک هایی هستند که پس از برخورد بزرگ ترین سنگ آسمانی با این قمر به وجود آمده اند. دانش مندان هنوز نمی دانند که این دو قمر در کجا تشکیل شده اند دو احتمال وجود دارد یا هر دوی  آن ها هم زمان با تشکیل خود سیاره به وجود آمده اند و یا این دو قمر در حقیقت سنگ های آسمانی سرگردانی بوده اند که در میدان گرانش سیاره مریخ گیر افتاده اند.

رنگ فوبوس و دیموس خاکستری تیره و تقریبا همرنگ بقیه سنگ های آسمانی می باشد.