فرهنگ اصطلاحات و واژه نامه نجومی
- واژگان با حرف الف
انفجار بزرگ (مه بانگ)
تئوری بیگ بنگ برجسته ترین تئوری علمی است که تا کنون در مورد پیدایش جهان ارائه شده است. طبق این نظریه جهان هستی بین ۱۰ تا ۲۰ میلیون سال پیش با انفجاری که تمام مواد تشکیل دهنده جهان را به همه سو پرتاب کرد به وجود آمده است.
ابر اورت
مجموعه ای از اجرام در فاصله ای هزار برابر فاصله پلوتو از خورشید که مانند کره ای منظومه شمسی را در بر گرفته است.
ابر نواختر
ابر نواختر ، نوعی انفجار نادر عظیم ستاره ای است که بر اثر این انفجار نور کم دوام اما بی نهایت درخشانی تولید می شود. انرژی که از انفجار هر ابرنواختر آزاد می شود می تواند ده ها هزار سیاره نظیر زمین را ویران کند. در دل این انفجارها عناصر بوجود آمده درون ستارگان در فضای میان ستاره ای منتشر می شوند تا در آنجا به ستارگان و سيارات تازه تبدیل شوند اتم های کربن که بخشی از مولکول های تشکیل دهنده حیات هستند برای نخستین بار در داخل ستارگان ایجاد شده اند.
اروپا
اروژنی
مجموعه رویدادهایی که در طی تشکیل یک رشته کوهستان رخ می دهند را اروژنی یا تشکیل کوه می گویند.
ازن
حدودا ۴۸ کیلومتر بالاتر از سطح زمین، لایه ثابتی به نام استراتوسفر یا “هواکره” وجود دارد. “هواکره” شامل لایه ای است که در آن جا پرتوهای فرابنفش تابیده شده از خورشید با مولکول های هوا برخورد کرده و گازی به نام ازن تولید می گردد. ازن ورود پرتوهای زیان بار فرابنفش به سطح زمین را سد می کند.
اسپاتنیک
اولین ماهواره مصنوعی که توسط اتحادیه جماهیر شوروی در سال ۱۹۵۷ به فضا پرتاب شد.
اسید آمینه
در شیمی به هر ملکولی که شامل گروه های کاربردی آمینه و اسید کربوکسیلیک است اسید آمینه گفته می شود. در ساختار کائنات و بالطبع سیارات مولکول های پیچیده کربن و اسیدهای آمینه دور کن اصلی تشکیل حیات هستند. با انتشار دقیق و ترکیب این اجزا و ذرات اولیه طبیعت قادر به ساخت DNA، شالوده اساسی حیات و زندگی در کره زمین گردیده است.
افق های نو
نام سفینه ناسا که از سال ۲۰۰۶ به مقصد پلوتو سفر خود را آغاز نمود.
الکترون
الکترون ذره بنیادی پایداری با بار الکتریکی منفی است الکترون ها در همه اتم ها حضور دارند و در لایه های خاصی به دور هسته اتم می چرخند.
الیمپوس
مریخ بزرگ ترین کوه های آتش فشانی موجود در منظومه شمسی را در خود جای داده است. بلندترین آن ها الیمپوس ارتفاعی معادل ۲۷ کیلومتر و قطری به اندازه ۶۰۰ کیلومتر دارد که با دشت های مسطح احاطه شده است.
اوج
قسمتی از مدار ماه که بیشترین فاصله از زمین یعنی 405/500 کیلومتر را دارد.
ای وی ای
این اصطلاح مخفف ExtraVehicular Activity به معنای فعالیت خارج از فضا پیما می باشد.
آپولو
نام ماموریت هایی که با هدف فرود انسان بر روی ماه بین سال های ۱۹۶۹ تا ۱۹۷۲ توسط ایالات متحده انجام گرفت فضاپیماهایی که در این ماموریت ها به کار برده شدند نیز آپولو نام گذاری شدند.
آدامز، جان
ستاره شناس و ریاضی دان قرن نوزدهم
آرسیا
یکی از چهار آتش فشان بزرگ مریخ
آرمسترانگ، نیل
فضانورد آمریکایی و نخستین انسانی که بر روی ماه قدم گذاشت
آسکرئوس
یکی از چهار آتش فشان بزرگ مریخ
آمازونین
سومین دوره زمانی مریخ
آندزیت
نوعی سنگ آتش فشانی در مریخ و زمین است. مقدار سیلیکای موجود در این سنگ نسبت به بازالت بیشتر است.
ایری، سر جورج
ستاره شناس سلطنتی انگلستان در قرن نوزدهم
اینشتین، آلبرت
متولد ۱۴ مارس ۱۸۷۹، وی طراح نظریات خاص و عام نسبیت بود علاوه بر این او در بسط تئوری کوانتوم و مکانیک آماری سهم عمده ای داشت این در حالی است که اینشتین بیش از همه به خاطر نظریه نسبیت شهرت دارد. (به ویژه در هم ارزی جرم و انرژیE=m) وی به خاطر توضیح تاثیرات فوتوالکتریک در سال ۱۹۰۵ و به خاطر خدماتش به فیزیک جایزه نوبل در فیزیک سال ۱۹۲۱ را دریافت کرد.
آیو
نزدیکترین قمر مشتری
- واژگان با حرف ب
بادهای خورشیدی
لایه های بیرونی خورشید داغ و متلاطم است. گازهای داغ و ذرات باردار پیوسته از این لایه به فضا متساطع می شوند. این جریان گازها و ذرات بادهای خورشیدی را ایجاد می کنند که بر همه چیز در منظومه شمسی می وزند.
بازالت
زمین دارای دو نوع پوسته است. زمین های خشک قاره ها که اغلب از گرانیت و سیلیکات ساخته شده اند و کف اقیانوس ها که از ترکیبات تیره و متراکم سنگ های آتش فشانی با نام بازالت پوشیده شده اند.
بطليموس
ریاضی دان و ستاره شناس یونانی در سال های حدود ۱۶۱ – ۸۳ بعد از میلاد بود که افکار ستاره شناسان را برای قرن ها پس از مرگش تحت تاثیر قرار داد کار بطلیموس اصولا بسط توسعه کارهای نجومی ستاره شناسان باستان مانند هیپارخوس (حدود ۱۴۶ تا ۱۲۷ قبل از میلاد) بود که آن را در یک مجموعه ۱۳ جلدی به نام المجسطی به رشته تحریر در آورده بود.
- واژگان با حرف پ
پادماده
همه ذرات دارای پاد ذره یا پادماده میباشند. خصوصیات پادذره معکوس ذره است برای مثال اگر بار الکتریکی ذره ای مثبت ،باشد بار پادذره آن منفی خواهد بود خصوصیاتی که معکوس نمی شوند، در ذره و پادذره یکسان می باشند. برای مثال جرم هر ذره با پاد ذره اش برابر است. بود و نبود ذره و پاد ذره به یک دیگر وابسته است. هر ذره ای در طبیعت همراه با پادذره اش به وجود می آید و هر ذره ای همراه با پاد ذره اش از بین می رود. در واقع در برخورد یک ذره با پاد ذره هر دو از بین رفته و انرژی به وجود می آید.
پاونیز
یکی از چهار آتش فشان بزرگ مریخ
پایگاه آرامش
محل فرود نخستین انسان ها در ماه.
پایونیر– زحل
از سفینه های ارسال شده به سیاره مشتری توسط ایالات متحده.
پایونیر ۱۰
از سفینه های ارسال شده به سیاره مشتری توسط ایالات متحده.
پرانگ، هرتز
ستاره شناس دانمارکی.
پرایدوتیت
بیشتر جبه زمین متشکل از سنگی به نام پراید و تیت است. این سنگ عموما از سیلیکون اکسیژن، آهن و منیزیوم تشکیل شده فراوان ترین ماده معدنی در پراید و تیت، الیوین می باشد.
پرتوهای الکترو مغناطیسی
پرتوهای الکترو مغناطیسی شامل نیروی الکتریکی و نیروی مغناطیسی می باشند این پرتوها را می توان مانند یک موج انرژی و یا بسته های ذره مانندی از انرژی به نام فوتون دانست از کم انرژی ترین تاپر انرژی ترین پرتوهای الكترومغناطيسی به ترتیب عبارتند از امواج رادیویی اشعه فروسرخ ، نور مرئی، اشعه فرابنفش، اشعه ایکس و پرتوی گاما.
پرکتور، ریچارد
ستاره شناس انگلیسی که در دهه هشتاد قرن نوزدهم به درستی اعلام کرد که چاله های ماه نتیجه برخورد اجرام جامد به سطح ماه می باشند.
پروپلنت
سوخت مخصوص راکت ها.
پروتئوس
قمر سیاره نپتون.
پروتکل کیوتو
قراردادی که کشورهایی در سراسر جهان به منظور کنترل بحران گرم شدن زمین طرح کرده اند.
پروتون
ذره ای بنیادی با بار مثبت است که بخشی از هر اتم را تشکیل می دهد جرم پروتون ۱۸۳۷ برابر جرم الکترون است.
پلاسما
حالت چهارم ماده. گازی شبه خنثی از ذرات باردار و خنثی.
پلانیتیا
بزرگ ترین چاله موجود در سطح مریخ.
- واژگان با حرف ت
تارسیس
منطقه مرتفعی در مریخ.
تالاسا
قمر سیاره نپتون.
ترشكوا، والنتينا
اولین زنی که پا به فضا گذاشت.
تری
مناطق روشن ماه.
تریتون
قمر نپتون.
تسیولکوفسکی، کنستانتین
یک دبیر روسی که برای اولین بار مقاله علمی استفاده از راکت ها برای سفرهای فضایی را کامل نمود.
تکینگی
نیروی گرانش نزدیک یک سیاه چاله بسیار قوی است چرا که همه ذرات سیاه چاله در یک نقطه در مرکز آن متمرکز شده اند فیزیک دانان به این نقطه تکینگی میگویند و بر این باورند که اندازه آن از هسته یک اتم نیز کوچک تر است.
تی ان تی
تی ان تی یا تری نیتر و تولوئن یکی از معروف ترین مواد منفجره ای است که تا کنون شناخته شده است این ماده منفجره را می توان یکی از قوی ترین مواد منفجره به حساب آورد.
تیتان
بزرگترین قمر سیاره زحل تیتان نام دارد. قطر این قمر ۵۱۵۰ کیلومتر (بزرگ تر از سیاره پلوتو) است. تیتان یکی از معدود اقمار موجود در منظومه شمسی است که دارای جو می باشد.
تیتف، گرمن
فضانورد اهل شوروی
- واژگان با حرف ج
جمعیت ستارگان
ستارگان بر اساس سنشان به سه گروه تقسیم می شوند. ستارگان جمعیت اول، ستارگان جمعیت دوم و ستارگان جمعیت سوم. ستارگان جمعیت اول جوان ترین نسل از ستارگان هستند خورشید ما نیز در این جمعیت می باشد. این نسل از ستارگان علاوه بر هلیوم و هیدروژن دارای ۲ تا ۵ درصد عناصر سنگین تر می باشند. نسل قدیمی تر یا جمعیت دوم ستارگان دارای حدود ۱ درصد عناصر سنگین مانند کربن و اکسیژن می باشند و جمعیت سوم که تا کنون هیچ ستاره ای از این نسل دیده نشده است اساسا حاوی هیدرون و هلیوم هستند.
جمینی
از اولین فضاپیماهای چند نفری
جو خارجی
جو خارجی به ذرات بسیار کم چگالی گفته می شود که پیرامون یک جسم بدون جو را احاطه کرده است.
- واژگان با حرف ح
حرکت انتقالی
حرکت سیارات به دور خورشید.
حضيض
قسمتی از مدار ماه که کم ترین فاصله از زمین یعنی 363/300 کیلومتر را دارد.
حوضه کالوریس
بزرگ ترین چاله عطارد.
- واژگان با حرف خ
خورشید
خورشید، گوی غول پیکر درخشانی در میان منظومه شمسی و تامین کننده نور، گرما و انرژی های دیگر زمین است. این ستاره به طور کامل از گاز تشکیل شده است.
واژگان با حرف د
دسپینا
قمر سیاره نپتون
دنباله دار هیل – باپ
یکی از فعال ترین دنباله دارهای ۴۰۰ سال اخیر.
ديموس
قمر مريخ.
- واژگان با حرف ر
راسل، هنری نوریس
ستاره شناس آمریکایی.
رگولیت
برخورد اجرام ریز کیهانی باعث خرد شدن سنگ های سطح ماه و تبدیل آن ها به پودری به نام رگولیت می شود. رگولیت در همه جای ماه وجود دارد.
روز خورشیدی
۲۴ ساعت زمان لازم است تا زمین یک دور وضعی خود را تکمیل کند این زمان را روز خورشیدی می گویند.
روز قمری
ماه در هر 5/29 روز یکبار به دور خود می چرخد. در واقع این مدت زمان بین یک طلوع خورشید تا طلوع دیگر در ماه است و به آن روز قمری می گویند.
روز نجومی
مدت زمان واقعی یک دور حرکت وضعی زمین معادل ۲۳ ساعت و ۵۶ دقیقه و 09/4 ثانیه میباشد. این زمان را روز نجومی زمین می نامند. روز نجومی از روز خورشیدی کوتاه تر است.
- واژگان با حرف ز
زحل
زحل یا کیوان ششمین سیاره از سمت خورشید در منظومه شمسی بعد از سیاره مشتری بزرگ ترین سیاره در منظومه شمسی می باشد. این سیاره دارای هفت حلقه مسطح به دور خود است. این حلقه ها ز حل را به یکی از زیباترین اجرام آسمان در منظومه شمسی تبدیل کرده اند. قطر زحل در استوا تقریبا ۱۰ برابر قطر زمین است. این سیاره از زمین با چشم غیر مسلح قابل رویت است.
زمین
سومین سیاره منظومه شمسی از سمت خورشید خانه امن ما و تنها سیاره ای در عالم که حیات در آن کشف شده است.
زهره
زهره (ناهید یا ونوس) دومین سیاره از سمت خورشید در منظومه شمسی به دلیل تشابه اندازه، جرم، چگالی و حجم به خواهر دوقلوی زمین شهرت گرفته است. قطر این سیاره در حدود ۱۲,۱۰۰ کیلومتر و تقریبا ۶۴۴ کیلومتر کمتر از قطر زمین می باشد. هیچ سیاره ای به اندازه و نوس به زمین نزدیک نمی شود.
- واژگان با حرف س
سال کبیسه
از آن جائی که حرکت وضعی زمین در انتهای هر سال به یک عدد کامل نمی رسد ترتیب تقویم در هر سال معادل ۶ ساعت نسبت به ترتیب فصول متفاوت می شود. برای هماهنگی تقویم و فصول هر چهار سال یکبار ۱ روز به تقویم اضافه می شود تا عدم تناسب بر طرف گردد. سال هایی که یک روز اضافی دارند سال کبیسه نامیده می شوند در تقویم میلادی یک روز اضافه در آخر دومین ماه سال یعنی فوریه قرار می گیرد و در تقویم خورشیدی یک روز به آخر اسفند ماه اضافه می گردد.
سال نجومی
گردش زمین به دور خورشید ۳۶۵ روز و ۶ ساعت و ۹ دقیقه و 9/54 ثانیه به طول می انجامد. این دوره زمانی سال نجومی خوانده می شود.
ستاره
ستاره یک توپ عظیم الجثه در خشان در فضا است که مقادیر بسیار زیادی نور و دیگر اشکال انرژی را تولید می کند گاز مانند و بسیار داغ به نام پلاسما تشکیل شده اند. ستارگان در پهنه آسمان مانند نقاطی نورانی در حال چشمک زدن به نظر می آیند. اغلب ستارگان از گاز و ماده ای گاز مانند و بسیار داغ به نام پلاسما تشکیل شده اند.
ستاره نوترونی
این نوع از ستارگان ترکیبی از بسته های محکم اتمی یا ذرات تشکیل دهنده اتم می باشند. این گونه ستارگان از هر چیزی که در زمین یافت می شود چگال تر و متراکم ترند.
ستاره وگا
روشن ترین ستاره صورت فلکی چنگ رومی با قدر صفر که چهارمین ستاره پر نور آسمان است.
سرعت نور
نور با سرعتی معادل 299/792 کیلومتر در ثانیه در فضا سفر می کند.
سفيه لونا ۳
در سال ۱۹۵۹، اتحاد جماهیر شوروی سفینه لونا ۳ را به قسمتی از ماه که دیده نمی شود فرستاد و این سفینه نخستین عکس ها را از سمت پنهان ماه تهیه نمود.
سوخت سه – آلفا
ترکیب هسته هلیوم با سه ذره آلفا و تشکیل یک هسته کربن.
سیارک
سیاره های کوتوله یا سیارک ها اجرام گرد کوچکی هستند که دور خورشید می چرخند. بر خلاف سیارات این اجرام کوچک نیروی گرانش قابل ملاحظه ای برای تاثیر گذاری بر حرکت اجرام دیگر ندارند. این سیارک ها اغلب به همراه دسته هایی از اجرام آسمانی کوچک تر از خود در حرکتند.
سیفرت، کارل
ستاره شناس آمریکایی.
سیلیکات
دو عنصر سيليكون و اکسیژن تقریبا سه چهارم پوسته را تشکیل میدهند ترکیبات این دو عنصر برای زمین شناسان بسیار پر اهمیت بوده و با نام “سیلیکا” شناخته می شوند. مواد معدنی که شامل سیلیکا می باشند “سیلیکات” نامیده می شوند.
- واژگان با حرف ش
شهاب سنگ شومیکر- لوی
شهاب سنگی که در جولای ۱۹۹۴ با سیاره مشتری برخورد کرد.
- واژگان با حرف ص
صفحات تکتونیک
با جریان جبه زمین، پوسته زمین به تکه هایی تقسیم می شود که به آن ها صفحه های تکتونیک می گویند.
- واژگان با حرف ط
طوفان شراره ای
طوفان های شراره ای در اثر انفجارهای مهیب در سطح خورشید ایجاد می شوند در مدت زمانی معادل چند دقیقه یک طوفان می تواند دمای مواد موجود را تا میلیون ها درجه افزایش دهد و انرژیی آزاد نماید که معادل انرژی آزاد شده توسط یک هزار بیلیون تن تی ان تی می باشد.
- واژگان با حرف ع
عطارد
عطارد نزدیک ترین سیاره به خورشید و قطر آن حدودا دو پنجم قطر زمین است به دلیل اندازه کوچک عطارد و نزدیک بودن آن به خورشید درخشان رصد آن از زمین بدون تلسکوپ اغلب بسیار مشکل
می باشد.
- واژگان با حرف ف
فاز
هنگام رصد برخی اجرام تغییراتی در شکل و اندازه آن ها مشاهده می شود. این تغییرات آشکار را که شبیه تغییرات ظاهری ماه است فاز می نامند این تغییرات به این دلیل است که در زمان های مختلف قسمت های روشن جرم که از زمین دیده می شوند متفاوت می باشند.
فضا
قسمت های نسبتا تهی کیهان است که بیرون از جو سیارات قرار دارد. از آن جا که جو زمین ناگهان تمام نمی شود، بلکه تدریجا با افزایش ارتفاع رقیق می شود مرز مشخصی میان فضا و جو وجود ندارد. غالبا از ارتفاع ۱۰۰ کیلومتری به عنوان مرز میان جو و فضا استفاده میشود.
فضا پیمای پایونیر- ونوس ۱
فضا پیمای ایالات متحده به نام پایونیر و نوس ۱ گردش خود به دور ونوس را در ۴ دسامبر آغاز کرد. این فضاپیما تصاویر راداری از ونوس را برای ما ارسال ،نمود از سطح سیاره نقشه ای تهیه کرد و دمای ابرهای بالای سیاره را اندازه گرفت.
فلورنت لانگرن، مایکل
مهندس و ستاره شناس آلمانی مشهور به لانگرنوس که در سال ۱۶۴۵ نقشه ای را منتشر کرد که در آن برای همه نشانه های سطح ماه به ویژه چاله ها، نام نهاده شده بود.
فوبوس
قمر مریخ
فوتون
بنا به نظریه کوانتومی امواج به ظاهر پیوسته الکترو مغناطیسی از کوانتوم های گسسته ای به نام فوتون تشکیل شده اند.هر فوتون دارای انرژی مشخصی است که مقدار آن فقط به فرکانس بستگی دارد .
- واژگان با حرف ک
کارون
قمر پلوتو.
کاسینی، دومنیکو
ستاره شناس آلمانی متولد فرانسه قرن هفدهم.
کالیستو
چهارمین قمر مشتری.
کانال های طغیان
کانال هایی در مریخ که می توانند عرضی معادل ۱۰۰ کیلومتر و طولی به اندازه ۲۰۰۰ کیلومتر داشته باشند.
کاوشگر کلمنتاین
کاوش گر روبوتیک آمریکایی که در سال ۱۹۹۰ به ماه فرستاده شد.
کاوشگر ماژلان
کاوش گر ایالات متحده که در سال ۱۹۹۰ گردش خود به دور سیاره و نوس را آغاز کرد
کاوشگر مسنجر
کاوش گری که در سال ۲۰۰۴ توسط ایالات متحده به سمت عطارد فرستاده شد.
کاوشگرهای پایونیر
کاوش گرهای ایالات متحده که به ونوس فرستاده شدند.
کاوشگرهای ونرا
کاوش گرهای شوروی که به ونوس فرستاده شدند.
کپلر، یوهانس
یوهانس کپلر یوهانس کپلر (۱۶۳۰-۱۵۷۱)، ستاره شناس آلمانی نشان داد که سیارات در مسیرهایی بیضوی حرکت می کنند و خورشید در یکی از کانون های بیضی قرار دارد. پس از مشاهده مدار مریخ، او هم چنین نشان داد که خط فرضی میان سیاره و خورشید در زمان های مساوی مناطق مساوی بیضی را قطع می کند زیرا هنگامی که سیاره به خورشید نزدیک تر می شود سریع تر حرکت می کند. بالاخره او نشان داد که چگونه زمان گردش سیاره در مدار خورشید (دوره تناوب مداری) با فاصله افزایش می یابد این کشفیات به قوانین حرکات سیاره ای کپلر معروف شدند.
کره خورشیدی
بادهای خورشیدی به شکل یک حباب بزرگ شبیه به قطره اشک به نام هلیوسفر (کره خورشیدی)، در فضای میان سیاره ای گسترده شده اند. خورشید و همه سیاره های آن درون هلیوسفر قرار گرفته اند.
کلوین
ستاره شناسان دمای ستارگان را با واحدی به نام کلوین اندازه گیری می کنند و به طور خلاصه آن را K می نویسند. یک کلوین دقیقا برابر با ۱ درجه سلسیوس یا ۱٫۸ درجه فارنهایت است اما تفاوت واحد کلوین با واحد سلسیوس در نقطه شروع آن هاست مقیاس واحد کلوین از صفر مطلق که برابر است با ۲۷۳٫۱۵ – درجه سانتی گراد آغاز می شود. کمربند اصلی مداری که مابین مدارهای مریخ و مشتری قرار دارد و میلیون ها جرم کوچک آسمانی و سیاره کوتوله در آن وجود دارند.
کمربند کوئیپر
مداری که دور تر از مدار نپتون قرار دارد و میلیون ها جرم کوچک آسمانی و سیاره کوتوله در آن وجود دارند.
کوارک
هسته ها (نوکلئون ها) یا به عبارت دیگر پروتون ها و نوترون ها خود از ذرات کوچک تری ساخته شده اند که کوارک نامیده می شوند کوارک ها نوکلئون ها را می سازند و آن ها به یکدیگر متصل شده هسته اتم ها را به وجود می آورند. هسته و الکترون ها در اتحاد با یکدیگر اتم ها را ایجاد می کنند و اتم ها نیز با پیوستن به یک دیگر مولکول های کوچک و بزرگ از قبیل مولکول های آب یا سفیده تخم مرغ را می سازد.
تا به حال ۶ گونه کوارک متفاوت شناسایی شده اند با این همه فقط دو نوع آن ها در تشکیل مواد پایدار معمولی نقش مهمی دارند کوارک ها هیچ گاه به تنهایی نقشی را به عهده ندارند بلکه همیشه در گروه های دو و سه تایی هستند.
کوتوله سفید
ستاره ای به رنگ سفید با درخشندگی کم قطر کوچک و چگالی بسیار زیاد.
کوتوله سیاه
بقایای سرد ستاره مرده ای که همه منابع انرژی خود را به پایان رسانده است.
کهکشان راه شیری
کهکشان راه شیری، کهکشانی مارپیچی است که شامل حدود ۵۰۰ میلیارد ستاره است. این کهکشان حدود ۱۰ میلیارد سال پیش، از یک ابر عظیم گاز و غبار شکل گرفت. در قسمت مرکزی کهکشان راه شیری هسته ای کروی قرار دارد که ممکن است شامل یک سیاه چاله نیز باشد. هسته توسط گروهی از دنباله های مارپیچی در بر گرفته شده است. این دنباله ها از ستاره های فروزان تازه شکل یافته تشکیل شده اند. هسته و قرص کهکشان با هاله ای از ستاره هایی با طول عمر بسیار زیاد، در بر گرفته شده اند.
کهکشان
کهکشان مجموعه ای است از ستارگان غبار و گاز که توسط گرانش در کنار یک دیگر قرار گرفته اند. دانش مندان تخمین می زنند که بیش از ۱۰۰ بیلیون کهکشان در فضای مرئی کائنات پراکنده شده اند. ستاره شناسان به کمک تلسکوپ از میلیون ها کهکشان تصویر گرفته اند. قطر کهکشان ها از چند هزار تا نیم میلیون سال نوری است. کهکشان های کوچ کتر کم تر از یک بیلیون ستاره دارند اما کهکشان های بزرگ دارای بیش از یک تریلیون ستاره هستند.
- واژگان با حرف گ
گاگارین، یوری
فضانورد اهل شوروی و نخستین انسانی که وارد فضا شد.
گالاتیا
قمر سیاره نپتون.
گالیلئو
از سفینه های ارسال شده به سیاره مشتری توسط ایالات متحده.
گالیله، گالیلئو
ستاره شناس و فیزیک دان ایتالیایی.
گانیمد
سومین قمر مشتری.
گرانش
گرانش، نیروی جاذبه ای است که بین همه اجرام به خاطر جرم شان، وجود دارد.
گلن، جان
گلن، جان اولین فضانورد آمریکایی که در مداری به دور زمین به گردش پرداخت.
گیسو
هر دنباله دار از یک هسته جامد، که توسط ابری به نام گیسو احاطه شده است، تشکیل می شود.
- واژگان با حرف ل
لاریسا
قمر سیاره نپتون.
لاول، پرسیوال
ستاره شناس امریکایی.
لکه خورشیدی
لکه های خورشیدی در سطح آتشین خورشید مانند حفره هایی به نظر می رسند و در حقیقت مناطقی هستند که دمای آن ها حدود ۲۰۰ درجه سانتیگراد از سطح اطراف آن ها کم تر است. لکه های خورشیدی تنها به این دلیل که از بقیه قسمت های خورشید خنک تر و کم نور ترند تیره و تار به نظر می رسند اگر جدا کردن یکی از لکه های خورشید و بررسی آن امکان پذیر بود این لکه ها به روشنی ماه کامل دیده می شدند.
لوریر، اوربان
ریاضی دان فرانسوی قرن نوزدهم.
لونار پراسپکتور
کاوش گر روبوتیک آمریکایی که در سال ۱۹۹۰ به ماه فرستاده شد.
لونخود
خودروی قابل کنترل از راه دور که شوروی به ماه فرستاد.
لوییز لاگرنج ، جوزف
ریاضی دان فرانسوی.
- واژگان با حرف م
ماریا
مناطق تیره ماه.
مارینر ۱۰
نخستین فضاپیمایی که به سیاره عطارد فرستاده شد.
مارینر ۲
فضاپیمای بدون سرنشین مارینر ۲ ایالات متحده در ۱۴ دسامبر ۱۹۶۲ از فاصله 760/34 کیلومتری سیاره ونوس عبور نموده و موفق به اندازه گیری شرایط مختلف سطح و اطراف سیاره گردید.
ماه
ماه تنها قمر طبیعی زمین و تنها جرم آسمانی است که انسان بر روی آن قدم گذاشته است.
ماه نجومی
ماه نجومی زمانی است که ماه یک گردش کامل به دور زمین را نسبت به ستارگان پس زمینه آسمان کامل می کند.
مریخ
مریخ چهارمین سیاره از سمت خورشید در منظومه شمسی است. این سیاره یکی از همسایه های نزدیک زمین در فضا می باشد.
مریدیانی پلانیوم
منطقه فرود مریخ نورد آپور چونتی.
مشتری
مشتری پنجمین و بزرگ ترین سیاره در منظومه شمسی است. قطر آن بیش از ۱۱ برابر قطر زمین و حدود یک دهم قطر خورشید است برای پر کردن حجم این سیاره غول پیکر به ۱۰۰۰ عدد سیاره زمین نیاز است وقتی از زمین رصد می کنیم این سیاره نورانی تر از بیشتر ستاره ها دیده می شود. معمولا پس از سیاره ونوس مشتری دومین سیاره درخشان در آسمان است.
منظومه شمسی
شکل گیری منظومه شمسی حدود ۵ میلیارد سال پیش، از ابری متشکل از گاز و غبار بین ستاره ای ، آغاز گردید. جاذبه باعث انقباض ابر شده و کره متراکمی از گاز در مرکز ابر به وجود آورد جاذبه هم چنین باعث دوران هر چه سریع تر ابر شد هنگام دوران مواد موجود در ابر پهن شده و حلقه ای به وجود آمد که نواحی متراکم مرکزی را در بر می گرفت. سرانجام در این ناحیه، متراکم، گرمای لازم برای وقوع واکنش های هسته ای فراهم گشت و بدین ترتیب ستاره خورشید بوجود آمد.
اعضای کوچک تر منظومه شمسی از مواد موجود در این حلقه بوجود آمدند این اعضاء، عبارتند از سیارات، سیارک ها و دنباله دارها شعاع این منظومه حدود ۵ ساعت و سی دقیقه نوری می باشد.
مورگان، ویلیام
ستاره شناس آمریکایی.
میدان مغناطیسی
در الکترو مغناطیس کلاسیک تعریف میدان مغناطیسی به صورت “میدان حاصل از بار الکتریکی در حال حرکت” می باشد. میدان مغناطیسی از تک بارها، سیم های حامل جریان، جهت گیری دو قطبی های مغناطیسی (آهنرباهای دایمی)، جریان سیال رسانا (میدان مغناطیسی زمین) ایجاد می شوند.
میراندا
قمر اورانوس.
میماس
از اقمار زحل.
- واژگان با حرف ن
نایاد
قمر سیاره نپتون.
نواکیان
اولین دوره زمانی مریخ
نواکیس
منطقه ای مرتفع در نیم کره جنوبی مریخ.
نوال
نام رصدخانه ای در آریزونا.
نوترون
نوترون یکی از ذرات هسته ای اتم است. نوترون دارای بار الکتریکی خنثی است و به همراه پروتون در داخل هسته اتم، بیش تر جرم اتم را تشکیل می دهند.
نوترینو
نوترینو ذره بنیادی ناپایدار و سبکی می باشد که جرمش در حدود یک دویستم جرم الکترون می باشد. همانند نوترون، نوترینو نیز بار الکتریکی ندارد.
نیروی ضعیف هسته ای
نیرویی است که بدون استثناء بر تمام ذرات جهان در فواصل بسیار بسیار کم حکم فرما است. این نیرو توسط بوزون ها میان ذرات منتقل می شود. نیروی ضعیف هسته ای تنها در واکنش های هسته ای وجود دارد.
نیروی قوی هسته ای
این نیرو مخصوص ترکیبات کوارکی است و میان کوارک ها بر قرار است. لازمه برقراری این نیر و آن است که سه کوارک در کنار یک دیگر قرار گیرند به همین دلیل کوارک ها به تنهایی در طبیعت یافت نمی شوند. این نیرو از پرت شدن کوارک ها در درون پروتون و نوترون جلوگیری می کند. این نیرو توسط گلوئون ها بین کوارک ها منتقل می شود. البته این نیرو فقط در فواصل کوتاه کارگر است.
نیکس
قمر پلوتو.
نیوتن، سر ایزاک
دانشمند انگلیسی که برای نخستین بار قوانین حرکت را تشریح کرد.
- واژگان با حرف و
وایکینگ
نام ماموریتی به مریخ که توسط ایالات متحده در سال ۱۹۷۵ صورت گرفت.
وسخود
از اولین فضاپیماهای چند نفری.
ويجر
از سفینه های ارسال شده به سیاره مشتری توسط ایالات متحده
- واژگان با حرف ه
هال، آزف
در سال ۱۸۷۷ دو قمر مریخ را کشف نمود.
هایپریون
از اقمار زحل.
هایدرا
قمر پلوتو.
هایگنس، کریستیان
ستاره شناس آلمانی قرن هفدهم.
هرشل، ویلیام
ستاره شناس بریتانیایی که در سال ۱۷۸۱ موفق به کشف سیاره اورانوس گردید.
هسپرین
دومین دوره زمانی مریخ.
هابل، ادوین
ستاره شناس آمریکایی.
- واژگان با حرف ی
یاپتوس
از اقمار زحل.
یولیسس
از سفینه های ارسال شده به سیاره مشتری توسط ایالات متحده.
