نمای کلی
وِستا دومین جرم سنگین در کمربند اصلی سیارکهاست و نزدیک به ۹ درصد از مجموع جرم همه سیارکها را تشکیل میدهد. تنها یک سیاره کوتوله سرس در این ناحیه پوشیده از خردهسنگهای میان مریخ و مشتری وجود دارد که از وستا پرجرمتر است. سیارک وستا یکبار از ۱۶ ژوئیه ۲۰۱۱ تا ۵ سپتامبر ۲۰۱۲ توسط فضاپیمای داون ناسا مورد بررسی قرار گرفت؛ این فضاپیما در آن مدت به دور وستا گردش کرد و پس از آن برای سفر به سوی سیاره کوتوله سرس رهسپار شد.
سیارک عظیم وستا، تقریبا کروی شکل است، بههمین دلیل در رده سیارههای کوتوله قرار میگیرد. بااینحال، برخلاف بسیاری از سیارکهای شناختهشده، به پوسته، گوشته و هسته تفکیک شده است و با برخورداری از ویژگی تفکیکیافتگی، شباهت بسیار زیادی به زمین دارد.
کشف راز شکلگیری سیارک وستا دومین جرم سنگین در کمربند اصلی سیارکها
یکی از اهداف ماموریت داون این بود که مشخص کند چرا وستا از ویژگی تفکیکیافتگی برخوردار است. پاسخ این بود که وستا خیلی زود و در فاصله ۱ تا ۲ میلیون سال پس از شکلگیری منظومه شمسی، به وجود آمد. در اجرام شکلگرفته آن دوره مواد رادیواکتیو کوتاهعمری وجود داشتند که این اجرام را تا حد زیادی گرم میکردند.
این فرآیند باعث ذوب شدن بعضی از اجرام مانند وستا شد و این امکان را فراهم کرد که مواد چگالتر و سنگینتر سطح آنها به سوی هسته سیارک یا اجرام فرو بروند و مواد کمچگالتر به سطح بالاتر و لایههای بیرونی منتقل شوند.
از دیگر ویژگیهای وستا میتوان به برخورداری از گستردهترین بازههای روشنایی مشاهدهشده در میان اجرام سنگی منظومه شمسی اشاره کرد. تصور میشود مواد روشن، سنگهای بومی خود وستا باشند، درحالیکه مواد تیره در اثر برخورد سیارکهای دیگر با سیارک وستا روی آن نشسته باشند.
دانشمندان تیم داون برآورد کردهاند که حدود ۳۰۰ سیارک تیره با قطرهایی بین ۱ تا ۱۰ کیلومتر (۰٫۶ تا ۶ مایل) در طول ۳٫۵ میلیارد سال گذشته با وستا برخورد کردهاند. این میزان برخورد برای پوشاندن وستا با لایهای از مواد به ضخامت حدود ۳ تا ۷ فوت (۱ تا ۲ متر) کافی بوده است.
دیگر ویژگیهای وستا
از دیگر ویژگیهای وستا میتوان به این موضوع اشاره کرد که سامانهای گسترده از شیارها ناحیه استوایی آن را در بر گرفتهاند که بزرگترین آنها دیوالیا فوسا نام دارد و از گرند کنیون نیز بزرگتر است.
به نظر میرسد وستا منشاء گروههای شهابسنگی هواردیت، یوکریت و دیوژنیت هم باشد که روی زمین پیدا شدهاند. این شهابسنگها به دانشمندان کمک کردند تا فاجعه قمری را بهتر درک کنند؛ دورهای که در آن جابهجایی سیارههای غول گازی در میلیاردها سال پیش، باعث بیثبات شدن مدار سیارکها در کمربند اولیه سیارکی شد و بمبارانی سراسری را در منظومه شمسی به راه انداخت.
این شهابسنگها سرنخهایی درباره تحول ژئوشیمیایی وستا نیز فراهم میکنند؛ موضوعی که اطلاعات فضاپیمای داون درباره سطح و درون این سیارک آن را بررسی و کاملتر کرد. باور دانشمندان این است که وستا کمتر از یک میلیارد سال پیش، در پی یک برخورد عظیم که دهانه رئاسیلویا را در آن پدید آورد، حدود یک درصد از جرم خود را از دست داده است.
این دهانه حدود ۳۱۰ مایل (۵۰۰ کیلومتر)، چیزی نزدیک به ۹۵ درصد از قطر میانگین سیارک پهنا دارد. همچنین این احتمال وجود دارد که خانواده سیارکی وستا بقایای همین برخورد باشند. دهانه عظیم دیگری نیز به نام وننیا در وستا وجود دارد که قطری حدود ۲۵۰ مایل (۴۰۰ کیلومتر) دارد.
کشف
سیارک وستا، در ۲۹ مارس ۱۸۰۷ در شهر برمن آلمان توسط هاینریش ویلهلم اولبرز کشف شد؛ شخصی که پیش از آن پالاس را نیز کشف کرده بود. کشف وستا بهدنبال تلاش اولبرز برای اثبات فرضیهای در مورد سرس و پالاس بود. او معتقد بود که سرس و پالاس، قطعاتی نابودشده هستند و هنگامی که در حال جستوجو برای یافتن اجرام مشابه بیشتر بود، وستا را کشف کرد؛ هرچند بعدها نادرست بودن این فرضیه ثابت شد. وستا، چهارمین سیارک کشفشده تا آن زمان بود.
سیارک وستا چگونه نامگذاری شد؟
کاشف وستا، هاینریش ویلهلم اولبرز، افتخار نامگذاری این سیارک تازه را به ریاضیدان آلمانی کارل فریدریش گاوس سپرد؛ شخصی که مدار آن را محاسبه کرده بود. گاوس نیز نام وستا را از الهه آتشدان و خانه در اسطورهشناسی روم باستان برگرفت.
