در روز سهشنبه، ۲۵ نوامبر ۲۰۲۵ (۴ آذر ۱۴۰۴)، تیمها در پایگاه نیروی فضایی واندنبرگ کالیفرنیا، بخشی از مأموریت همپیمایی Transporter-15 اسپیس ایکس را انجام دادند. در این روز با بودجه ناسا، ماهواره کیوب ست R5-S7 ناسا (از پروژه فضاپیمای شماره۷، برنامه تحقق تحقیقات سریع، کمهزینه و پرریسک) به همراه سه کیوبست دیگر، در محفظه محموله یک موشک فالکون ۹ شرکت اسپیس ایکس، جاگذاری و کپسوله شد.
فناوری صرفهجویی در هزینه ناسا در آستانه پرتاب
یک ماهواره کوچک ناسا در آستانه پرتاب در یک مأموریت همپیمایی تجاری است تا استقرار سریع و کمهزینه چندین نمونه اولیه فناوری را در مدار نزدیک زمین آزمایش کند. این ماهواره به همراه سه ماهواره کوچک دیگر که تأمین مالی آنها توسط ناسا صورتگرفته، پرتاب خواهند شد.
این کیوبست با نام R5-S7 که توسط مرکز فضایی جانسون ناسا در هیوستون توسعه پیدا کرده، بهعنوان بخشی از مأموریت همپیمایی Transporter-15، روی موشک فالکون ۹ اسپیس ایکس سوار شده و به فضا پرتاب میشود. برنامهریزی پرتاب از سکوی پرتاب ۴ شرقی در پایگاه نیروی فضایی واندنبرگ کالیفرنیا و برای ساعت ۱۰:۱۸ صبح بهوقت PST(۱:۱۸بعدازظهر بهوقت EST) در روز جمعه ۲۸ نوامبر (۷ آذر) صورتگرفته است.
این کیوبست که جدیدترین نمونه از این سری فضاپیماها بوده و تقریباً بهاندازه یک جعبه کفش است، بلافاصله بعد از رهاسازی از وسیله پرتاب، مانور عملیات مجاورتی را انجام خواهد داد. این کیوبست، اولین فضاپیمای سری R5 خواهد بود که چنین مانوری را اجرا کرده و قابلیت بنیادی موردنیاز برای فعالیتهایی مثل بازرسی، خدماترسانی، مونتاژ و تولید در فضا را ارتقا میدهد.
اهمیت پرتاب کیوب ست R5-S7 به فضا
مانند فضاپیمای قبلی سری R5، برای ساخت R5-S7 نیز از یک رویکرد توسعه تدریجی برای گنجاندن پیشرفتهای آموخته شده از آزمایشهای قبلی استفاده شده است. کیوب ست R5-S7، از سختافزارهای تجاری آماده بهره میبرد و شامل برخی از زیرسیستمهایی است که بهصورت تجاری در دسترس هستند. آزمایش و نمایش عملکرد این سیستمها، دسترسی به زیرسیستمهای سنتی گرانقیمت با زمان تحویل طولانی (مثل سیستم پیشرانه) را در بازههای زمانی بسیار کوتاهتر و با هزینه کمتر فراهم میکند.
سری کیوبستهای R5 به دنبال پایهگذاری رویکردهای جدیدی در ساخت و بهرهبرداری از فضاپیما، کاهش زمان توسعه از سال به ماه و مقرونبهصرفهتر کردن طراحی فضاپیما هستند. با تسریع نمایش نمونههای اولیه فناوری در مدار، دانشمندان و مهندسان قادر خواهند بود بهسرعت آنها را اثبات کرده و فناوریها و سختافزارها را در دسترس مأموریتهای ناسا و سایر کاربران قرار دهند.
R5-S7 در این مأموریت به همراه دهها محموله دیگر پرتاب میشود که شامل سه ماهواره دیگر از طرح پرتاب کیوبست ناسا هم هستند. این طرح، فرصتهای پرتابی را برای کیوبستهای ساخته شده توسط مؤسسات آموزشی و سازمانهای غیرانتفاعی ایالات متحده، از جمله مؤسسات آموزش غیررسمی مانند موزهها و مراکز علمی فراهم میکند.
مثالهایی از انواع کیوبست و مطالعات آنها
ماهواره 3UCubed-A با اندازه یک قرص نان که توسط دانشگاه نیوهمپشایر دورهام توسعه پیدا کرده و توسط شرکت SEOPS رونمایی شده است، بارش الکترونی و انتشار فرابنفش را در مناطق شفق قطبی و شکاف میدان مغناطیسی(cusp) اندازهگیری خواهد کرد. محققان، این اندازهگیریها را با داده های رصدخانه IMAP(کاوشگر نقشهبرداری و شتاب بینستارهای) ترکیب خواهند کرد. این کاوشگر که اوایل امسال پرتاب شد، چگونگی واکنش مناطق قطبی جو زمین به شرایط متغیر باد خورشیدی و بارش ذرات را بررسی میکند.
TRYAD-1 و TRYAD-2
علاوه بر کیوب ست R5-S7، مثالهای زیاد دیگری هم از این ماهوارهها وجود دارد. یک جفت کیوبست با نامهای TRYAD-1 و TRYAD-2 از دانشگاه آبرن آلاباما که آنها نیز توسط شرکت SEOPS رونمایی شدهاند، با استفاده از مشاهدات چندنقطهای برای محدودکردن پرتوهای TGF، درخشهای پرتوی گامای زمینی (TGFs) را مطالعه میکنند. این کار به ما امکان میدهد که بین مدلهای TGF و میدانهای الکتریکی طوفانهای تندری و صاعقه، تمایز قائل شویم.
مأموریت TRYAD (تحلیل و آشکارسازی پرتوهای زمینی)، یک پروژه چند نهادی با هدف مطالعهی TGFها است. دانشگاه آبرن، این دو کیوبست را ساخته و عملیات مداری را هم انجام خواهد داد. دانشگاه آلاباما در هانتسویل با کمک مرکز پرواز فضایی گودارد ناسا در گرین بلت مریلند نیز محموله علمی را ساخته است.
دفتر برنامه فناوری فضاپیماهای کوچک ناسا که در مرکز تحقیقات ایمز ناسا در سیلیکونولی کالیفرنیا مستقر است و توسط واحد مدیریت مأموریت فناوری فضایی این آژانس در ستاد ناسا در واشنگتن رهبری میشود، تأمین و مدیریت بودجه سری مأموریتهای R5 را برعهده دارد. ناسا، خدمات پرتاب این کیوبست را از طریق قرارداد VADR (خرید فضاپیماهای اختصاصی و اشتراکی در سطح سرمایهگذاری خطرپذیر) تأمین کرده است. برنامه خدمات پرتاب ناسا که مستقر در مرکز فضایی کندی این آژانس در فلوریدا است، قراردادهای VADR را مدیریت میکند.
برای اطلاعات بیشتر در خصوص نمایشهای پرواز سریع ناسا، بر روی لینک زیر کلیک کنید:
https://www.nasa.gov/reference/rapid-flight-demonstration/
برای اطلاعات بیشتر در خصوص طرح پرتاب کیوبست ناسا نیز به لینک زیر بروید:
https://www.nasa.gov/kennedy/launch-services-program/cubesat-launch-initiative
